NH Thụy sỹ và chống tham nhũng

Một người bạn sang Mỹ mang theo 10 ngàn đô la tiền mặt để đóng tiền, chuẩn bị cho con du học. Khi vào ngân hàng để nộp thì  nhân viên hỏi về nguồn gốc. Lúc đó mới tá hỏa dù anh bán chiếc xe hơi ở Hà nội để có tiền nhưng lại không nghĩ phải mang theo hóa đơn sang tận Mỹ. Mất một thời gian thư từ đi lại, mới đủ chứng cứ và được nộp tiền. Luật ngân hàng Mỹ rất chặt, gửi từ 10 ngàn đô la tiền mặt trở lên phải có giải trình.

Không rõ, nếu mang số tiền ấy vào ngân hàng ở các nước khác có phải giải thích như bên Mỹ hay không. Nhưng chắc chắn, mang bao tải tiền to tướng vào gửi bất kỳ một ngân hàng nào ở Hà nội hay thành phố Hồ Chí Minh thì không ai hỏi, nhân viên thu ngân còn cười rất tươi.

Thói quen dùng tiền mặt đã tạo ra “hành lang” cho kẻ hối lộ và tham nhũng “gặp nhau” mà không để lại dấu vết. Ông Huỳnh Ngọc Sỹ đang bị phía Nhật tố cáo nhận hối lộ 820.000 đô la tiền mặt của PCI. Ông Sĩ bị khởi tố và tạm giam 4 tháng để điều tra về tội danh “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” nhưng để buộc tội ông ta nhận hối lộ rất  khó vì “chứng cứ đâu?”.

Kẻ tham nhũng thừa trí thông minh trong việc moi và tiêu tiền mà “bàn tay vẫn sạch” và đàng hoàng đứng trên hội trường kêu gọi người khác hãy “chí công vô tư”. Hàng triệu đô la ăn cắp có thể biến thành đất cát, nhà cửa, vàng hay trang sức. Đôi khi gia chủ không thể “tiêu hóa” hết, hoặc trong lúc chờ 5-6 tháng cấp trên bật đèn xanh cho viện kiểm sát ra lệnh truy tố thì kẻ tham đủ thời gian hô biến mọi thứ thành thành tiền  để  chuyển sang tài khoản ở nước ngoài. Nếu gửi ngân hàng Thụy Sỹ thì tuyệt vời, không ai có thể động vào.

Tuy nhiên, truyền thống bí mật của các ngân hàng Thụy Sỹ đang bị lung lay bởi cuộc chiến chống tham nhũng mang tính toàn cầu. Ngày 12-2-2009, Bộ Tư pháp Thụy sỹ đã phủ nhận số tiền 6 triệu đô la thuộc về sở hữu của gia đình cựu Tổng thống Duvalier (Haiti) đang được gửi trong tài khoản của một Ngân hàng tại nước này. Tòa án đã ra lệnh trả lại số tiền trên cho đất nước Haiti rất nghèo ở Mỹ Latinh.

François Duvalier (còn gọi là “Papa Doc”) làm Tổng thống Haiti từ 1957 đến 1971. Khi ông ta chết, con trai Jean-Claude Duvalier (còn gọi là “Baby Doc”) lên thay và tiếp tục sự nghiệp của cha là điều hành đất nước trong độc tài, tham nhũng và khủng bố. Khoảng 30 ngàn người đã chết, mất tích và hàng chục vạn người khác phải đi lánh nạn vì bị đàn áp.

Tổng thống Suharto trong 32 năm cầm quyền là vị đứng đầu nhà nước “thành công” nhất trong lịch sử thế giới vì đã “biến” 36.000km2 (rộng hơn cả Việt nam) đất Indonesia thành gia tài riêng. Thủ đô Jakarta có khoảng 100.000m2 nhà cao cấp thuộc về dòng họ này. Khi dân biểu tình nhiều quá và ông phải từ chức, người ta phát hiện, gia tài của dòng họ này khoảng từ 15 đên 35 tỷ đô la bao gồm bất động sản, của nổi của chìm, kể cả tiền gửi trong các tài khoản ngân hàng trên khắp thế giới.  

Cựu tổng thống Marcos của Philippines bị lật đổ năm 1986, chạy trốn đến Hawaii, đã mang theo 24 vali, mà sau đó Hải quan Mỹ đã phát hiện ra chứa toàn những cục vàng to bằng viên gạch, ngọc quí và nữ trang đắt tiền.  Hàng  tỷ đô la trong những năm Marcos cầm quyền đã bị biến thành của riêng. Bà vợ Imelda Marcos có tới 2000 đôi giầy để diện và nhảy đầm. Gia đình Marcos “tặng lại” nhân dân Philippines món nợ gần 30 tỷ đô la và chính những người nghèo đang nai lưng ra làm để trả nợ.

Người ta  đồn đại về Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu về mấy chục  va li đầy vàng và đô la khi chạy sang Đài loan trước khi Sài gòn thất thủ năm 1975. Tiền của đó ở đâu ra? Liệu lương tổng thống Sài gòn  lúc đó có thể mua được một va li vàng?

Những vị lãnh đạo này và dòng tộc  của họ đã dựa vào chế độ chính trị độc tài, tệ sùng bái cá nhân, vào quyền lực để tham nhũng, không từ việc đàn áp những người bất đồng một cách dã man để được tự do kiếm lợi cho riêng mình.

Cuộc nổi dậy của dân chúng năm 1986 đã lật đổ triều đại Duvalier từng thống trị trong suốt 3 thập kỷ. Tuy nhiên, tiền của tham nhũng đã được sơ tán. Cả Marcos và Suharto  đã chết nhưng những thứ họ chiếm được, phần nhiều đang nằm trong tài khoản bí mật để cho con cháu và gia đình tiếp tục hưởng thụ. Có lẽ, thế giới còn lâu mới biết được hết sự thật về nền kinh tế ngầm, đồng tiền bẩn thỉu của các lãnh đạo quốc gia chuyên lạm quyền.

Tuy nhiên, mấy tin ngắn ngủi gần đây về ngân hàng Thụy sỹ và cách họ bị bắt buộc phải lộ danh tính của khách hàng có thể làm những kẻ tham lam đang ngồi trên đống lửa.

Lo đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính nên chính quyền Obama không thể chấp nhận việc công dân nước mình trốn thuế bằng cách gửi tiền ở các nhà băng nước ngoài như Thụy sỹ. Ở Mỹ, trốn hay khai man thuế là phạm luật và bị phạt rất nặng. Ước tính, có gần 50 ngàn kẻ trốn thuế đang gửi tiền ở một nơi an toàn. Dưới sức ép của Chính phủ Mỹ, ngân hàng khổng lồ UBS (Thụy Sỹ) vừa chấp nhận nộp phạt 780 triệu USD, và sắp công bố danh sách khách hàng của mình. 

Nước Đức đang cáo buộc các ngân hàng Thụy Sĩ có thái độ bao che hay người Anh muốn đưa chủ đề “trốn hay né thuế” vào trong nghị sự của cuộc họp thượng đỉnh G20 vào tháng 4/2009 tại London.

Tháng 9-2007, Tổng thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki-Moon, Chủ tịch Ngân Hàng Thế giới Robert Zoellick và UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime) đã đưa ra sáng kiến Stolen Asset Recovery (StAR) nhằm đấu tranh chống tham nhũng, tìm ra tài sản bị mất để trả lại cho quốc gia bị thiệt hại, kể cả việc lôi ra ánh sáng những kẻ ăn cắp của người nghèo.

Việc Bộ Tư pháp Thụy sỹ ra lệnh trả lại 6 triệu đô la cho Haiti là thành công bước đầu trong sáng kiến StAR và cũng là một tín hiệu khác về cách bắt buộc “lộ mật” của ngành ngân hàng. StAR đang thúc đẩy tiến trình để sao cho kẻ tham lam còn ít chỗ ẩn náu.

Tiếng chuông báo hồi kết về tính bảo mật của ngân hàng Thụy Sỹ vốn có truyền thống từ thời lâu đời đã rung lên. Thành trì ngân hàng “mật”  đang bị lung lay trước những đòi hỏi của thời đại về minh bạch và cuộc chiến chống tham nhũng toàn cầu. Những kẻ tham lam sẽ ít còn nơi an toàn. Không phải ngẫu nhiên trong diễn văn nhậm chức, Obama đã nhắc nhở những kẻ này hãy dừng lại khi còn chưa muộn.

Đây là tin mừng cho những quốc gia bị mất cắp có thể tìm lại của cải đã bị những kẻ lạm quyền ăn trộm và cũng là tin xấu cho những đầu óc đang mưu tính tham lam vơ vét. Những triều đại chuyên ăn cắp của người nghèo như Duvalier, Marcos hay Suharto, sẽ không còn “thiên đường” ngân hàng nào an toàn.

Phải chăng đã đến lúc “của Cesar lại trả về cho Cesar”.

Hiệu Minh.

Comments are closed.

%d bloggers like this: