Nhân tâm trong Tâm bão

Tâm bão

Tôi viết entry này để chia sẻ với những người đang trong cơn hoạn nạn vì trận bão số 9 tại miền Trung vừa qua. Đã từng trong tâm bão và lụt lội nên tôi hiểu sự khốn cùng của những số phận trước thiên nhiên nghiệt ngã.

Việc sơ tán mấy trăm ngàn dân vào nơi an toàn ở vùng bão đi qua chứng tỏ đất nước chống bão lụt rất chuyên nghiệp. Những người bạn quốc tế tôi gặp đều khâm phục cách chung sống với thiên tai của ta. Có thiếu tá hy sinh khi đi cứu trợ. Bao nhiêu người đã tận tụy đến nơi rốn lũ, khi đêm bão về. Những bài báo về bão lũ được đọc nhiều nhất.

Cơn bão C (1962)

Tôi nhớ cơn bão C năm 1962 (hoặc 1963?), lứa tuổi U60, U70 chắc nhớ trận bão khủng khiếp này. Thời đó nghèo, nhà tranh vách đất khó mà chống chọi với sự cuồng nộ của thiên nhiên.

Trước ngày có bão, mặt trời gần lặn phía Tây, ráng đỏ trên đám mây rực rỡ, báo hiệu thời tiết sắp có chuyện chẳng lành, bố tôi lầm bầm. May có cái đài galen bên nhà hàng xóm nên ông biết có trận bão cấp 12 rất to, sắp vào vùng Hà Nam Ninh.

Bố tôi mất bao nhiêu công sức mới cất được mái nhà gỗ ở ngã ba sông, thông thống gió lùa. Xung quanh xây gạch “con kiến”, nghĩa là chỉ có một lớp gạch trồng lên nhau và gắn bằng vôi vữa. Theo lệnh của ông, mấy anh lớn chằng buộc, giằng mái và thêm mấy cái cọc chống đỡ xung quanh.

Mỏng manh trong bão lụt
Mỏng manh trong bão lụt

Đêm đó trận bão khủng khiếp đi qua. 8 anh chị em chúng tôi lít nhít ngủ mê mệt. Bố tôi đánh thức, bế bọn bé đang ngủ vạ vật, “sơ tán” sang nhà ông nhà chú bên cạnh, vì nhà đó xây tường đá. Gió mạnh đã quật đổ cây mít to tướng sau nhà và sau đó là cây cau rất cao. Khi cau đã đổ nghĩa là bão rất lớn. Mưa tầm tã và nước quanh nhà đã lụt đến ngực đám trẻ.

Mẹ tôi mới sinh em bé được vài ngày, hình như cãi nhau gì đó với  bố, nằm trong buồng. Khi lôi hết đám trẻ sang nhà chú thì đến lượt bố tôi hét mẹ bế con sang. Bà nhất định nằm trong nhà, còn nói “Tôi chết cho sướng”.

Ông già điên lên, ôm cả hai mẹ con, lội nước đưa sang bên chú. Lúc quay về thì thấy nhà răng rắc, chừng như sắp đổ. Bỗng bức tường phía sau nhà đổ rầm, đè nát mấy cái giường của mẹ tôi và cả cái phản mấy anh em vẫn nằm.

Không hiểu thần linh nào nhắc mà bố tôi và anh trưởng kịp nhớ ra, đạp tung bốn chuồng cửa, và gió cứ thế thổi thông qua nhà. Thật kỳ diệu, nhà không đổ, dù bị tốc mái, nhưng tường xung quanh đổ hết và bộ cửa thì tan tành.

Không biết cơn bão C năm đó làm chết bao nhiêu người, bao nhiêu nhà đã đã đổ. Chỉ biết cả một vùng rộng lớn tan hoang như sau trận bom B52. Mấy cây đa cổ thụ trăm năm tuổi bật hết gốc và từ đó, làng tôi hết đa.

Tất nhiên chả có ai cứu trợ. Không có ai hỏi thăm và không có dòng tin tức nào về sự thiệt hại, làm gì có đài, tivi hay internet như bây giờ. Sự mất mát và khốn cùng không ai biết đến.

Cơn bão số 9 (2009)

Theo VietnamNet, trong số 6 tỉnh miền Trung thiệt hại nặng nề vì cơn bão số 9, Quảng Ngãi đứng đầu về số người thiệt mạng với 27 chết, 4 người mất tích, 82 người bị thương. Số thiệt hại không dừng ở đó. Đã bao nhiêu nước mắt rơi trộn lẫn với mưa trời và gió bão.

Bão lũ miền Trung
Bão lũ miền Trung

Trong cuộc họp giao ban “nóng” ngày 30/9 với sự có mặt của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, ông Phạm Đình Khối, Bí thư tỉnh ủy Quảng Ngãi cho rằng: “Chúng ta không thể chấp nhận kiểu dự báo như bên khí tượng vừa rồi. Bệnh chủ quan cộng với dự báo sai đã đưa đến những hệ lụy ghê gớm”.

Theo ông Khối, dự báo sai làm rất nhiều người dân nghĩ bão sẽ vào Quảng Trị chứ không nghĩ bão sẽ đánh úp Quảng Ngãi, “thế là cứ tà tà”.

Ông Trần Văn Sáp, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn đã tổ chức họp báo để giải trình những thông tin trên. Ông này phản đối: “Sự việc không đúng như Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi nói. Trong các bản tin dự báo, chúng tôi luôn nhấn mạnh đến những khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão (tức là gió mạnh cấp 10, gây nguy hiểm cho tính mạng và tài sản nhân dân), trong đó có Quảng Ngãi”.

Ông Sáp dẫn chứng: Trong bản tin dự báo phát lúc 3h30 sáng 29/9 (ngày mà vùng tâm bão sẽ đi vào đất liền), chúng tôi có nói: “Dự báo trong 24h tới, bão số 9 di chuyển chủ yếu theo hướng Tây, mỗi giờ đi được khoảng 10-15km, ảnh hưởng trực tiếp đến các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi”.

Trong không gian đa chiều, phát biểu về trận bão đều được phản hồi ngay. Không phải tìm ra ai sai đúng để trừng phạt mà để học bài học đắt giá, lần sau không mắc phải.

Nếu sống ở Quảng Ngãi chắc tôi cũng “tà tà” vì bão “đi từ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi”, nghĩa là tâm bão nằm ở đâu đó, không phải tỉnh mình.

Đương nhiên là người lãnh đạo tỉnh thì không thể bình chân như vại. Dự báo thời tiết chỉ là…dự báo, không thể chính xác 100%. Bao nhiêu điện khẩn của trung ương, thông báo trên đài, tivi, internet online, chả lẽ các vị không đọc. Đổ cho dự báo sai để mình không chịu trách nhiệm trước những tổn thất là không thể chấp nhận được.

Còn bên dự báo thời tiết nên làm sao dân nghèo đỡ khổ hơn, bớt những thông báo chung chung, kiểu như “mây thay đổi, gió nhẹ, tầm nhìn xa trên 10km”, hoặc, dự báo bão thì đừng để sai hướng. Nhiều năm qua đã có chuyện đó rồi và hôm nay họ lại tiếp tục báo…sai.

Chuyện này chỉ dừng lại cho đến khi một ai đó từ chức hay bị mất chức. Hoặc tốt hơn, thay vì đầu tư 15 triệu đô la tổ chức thi hoa hậu hay chi hàng triệu đô la cho các cô gái chân dài thi thố mà chả mang lại giải gì, nên mua thiết bị cho hệ thống dự báo thời tiết, đào tạo lại cán bộ của ngành “đúng thì không ai thèm cảm ơn, sai là bị chửi”.

Nhân tâm và tâm bão

Cha tôi chống bão dựa vào ráng trời, cái đài galen cổ lỗ và ra quyết định đúng lúc nên cứu được mạng sống cho hàng chục người và nhà không bị đổ, dù ông không biết tâm bão là gì. 

Nhưng thời lạc hậu đó đã qua cả nửa thế kỷ. Hệ thống thông tin, dự báo thời tiết và con người cũng đã khác. Ta hay nhắc những mỹ từ về công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhưng trong thực tế, đoán bão đi qua vùng nào cũng không chính xác.

Vùng tâm bão đi qua, gió lặng và ít mưa. Nhưng đó chỉ là vài chục phút yên tĩnh tạm thời trước khi cơn giận dữ của trời đất trút xuống đầu người vô tội, vì sau đó, phần hoàn lưu khủng khiếp sẽ đến.

Trong khoảnh khắc tưởng chừng yên yên ả đó, tâm của người lãnh đạo, của người dự báo thời tiết, và kể cả người dân không thể bình lặng như…tâm bão. Người ta đang tranh cãi đúng sai về vùng cơn bão đi qua, về sự vô cảm, có thể do nhân tâm đã phân tán.

Nhớ về câu quen thuộc trên tivi “Mây thay đổi, tầm nhìn…”. Nhiều blogger chế giễu, mây lúc nào chả thay đổi, mà sao tầm nhìn ngắn thế.

Tuy nhiên, con người thay đổi cho kịp thời đại như mây biết đâu lại tốt hơn. Và tầm nhìn lúc nào cũng “xa hơn 10km” về môi trường, về con đường đi lên của đất nước, có thể giảm thiểu những tổn thất hay bớt những bước đi thụt lùi không đáng có.

Hiệu Minh.

Bài đăng trên Tuần Việt Nam

Bài liên quan: Xóm Tụ an

Dự báo thời tiết từng giờ ở Washington DC
Dự báo thời tiết từng giờ ở Washington DC

14 thoughts on “Nhân tâm trong Tâm bão

  1. “Nhân tâm” đáng sợ hơn “tâm bão”. Nhân tâm có thể làm sụp đô cả một giang sơn, kéo dài từ Ải Nam Quan (còn như thế không, tôi không bảo đảm) đến mũi Cà mau. “Tâm bão” có gây thiệt hại nhiều lắm, gây chết chóc 5, 70 mạng người, làm sụp đổ nhà cửa, cây cối ở 5 -3 tỉnh mà thôi.

    Tổ chức kỳ thi hoa hậu, lựa chọn các em chân dài nằm trong quốc sách của đảng và Nhà nước, mục đích là mê hoặc thanh niên nam nữ để làm cạn nguồn “đấu tranh” chống cái xấu, cái ác, cái bất công nhan nhãn trong xã hội hiện nay. Mấy ông thanh niên nam nữ thường ưa “quậy” lắm,từ xưa đến nay vẫn vậy! Rõ cái tẩy “quốc sách” lắm mà !!

  2. DTVI

    Xin chân thành chia buồn với bà con vùng bão.

    Lại nói lại về ngành khí tượng thủy văn. Bao nhiêu năm nay, dự báo thời tiết vẫn ít thay đổi. Ngắn về thời lượng, nghèo về nội dung. Giờ lại xuất hiện mấy cô cậu xanh xanh, đỏ đỏ trên TV, mải nhìn mấy cô cậu đó kể lể, phân tích liến thoắng, nhiều khi chẳng hiểu họ nói gì,nhưng vẫn đoán được ý chính đại loại như sau:
    ” Trung Bộ ngày nắng trời nhiều mây, đêm đôi lúc có mưa vừa đến mưa to, có nơi mưa rất to…”

    Thực ra cũng khó cho ngành khí tượng thủy văn – muốn làm tốt công việc nhưng khả năng chắc chỉ đến vậy.

  3. Hanh T.Y.

    Cơn bão C mà Hiệu Minh kể, mình cũng được chứng kiến đấy. Ngày đó các cụ ta hay đo bão to trên cấp 12 là “bão bay cả cối đá”. Chả là vùng Ninh Bình hay lật cái cối đá to, ở sân để đập lúa.

    Hiệu Minh quả là thông minh khi liên hệ với cơn bão số 9 vừa qua. Chống bão phải kiên quyết lắm không “tà tà” được!

  4. Thu Nguyen

    Hay là Hà nội cử một số anh em đi nước ngoài làm NCS (Tiến sỹ?) về Khí tượng coi chừng hay hèn!

  5. nhat Dinh

    Ông cụ nhà bác Minh thật là siêu ở chỗ là nhìn cả trời đất và nghe galen rồi tự ra quyết định. Cơn bão số 7 vừa qua ngư dân Thanh Hóa thấy đêm trời trong sáng, sao vằng vặc, theo kinh nghiệm của những vị lâu năm thì không có bão. Nhưng họ lại nghe đài biết chính xác là bão vào nên cứ chạy vào bờ cho chắc ăn. Họ đã đúng.

    Nghe thông tin nhiều chiều rồi ra quyết định thì mới sống. Nhăm nhăm nghe trên bảo làm gì mới làm theo thì chỉ có chết, mà chết cả dân nữa.

    1. hieuminh

      Hi anh Nhất Đình: Ý của anh tuyệt vời. Phải nghe thông tin đa chiều và ra quyết định. Nhưng đôi khi để có “đồng thuận”, nhiều người thích…bịt tai, kể cả cấm người khác lên tiếng phản biện. Với tư duy khô cứng đó, khi hiểu ra lỗi lầm thì quá muộn, không còn thời gian cho bài học khác.

  6. Flan

    Tư duy tà tà đã ngấm vào cơ quan công quyền của ta rồi. Dân có cần nhưng quan chưa vội… Bão thì nó không kiên nhẫn chờ được, và cũng không biết sợ ai …….

  7. Flan

    Có một điều em không thể hiểu nổi là có tổ chức nào của thế giới thì nước ta cũng cố tham gia một chân thành viên cái đã. Có thể vào cho nó oai ( oai khăn)?

    Thi hoa hậu, đang cai tổ chức HH là một cách để chứng tỏ mình cũng giàu cũng đẹp đấy HL ạ? Có giàu đẹp thì mới có người đẹp và rảnh rang để đi thi. Mình quên xem cuộc thi trên TV, nhưng nhìn hình các quý bà trên báo thì không thề khen được ( trừ phi khen cô kia có 2 diamond ring to vật vã). Xin lỗi lạc đề chút, tại HL nói về HH hay mẫu hậu gì đó.

  8. Flan

    Chuyện kỷ niệm về bão của anh rất cảm động. Không lẽ đã bốn chục năm trôi qua, người dân ta vẫn phãi ngửa mặt nhìn trời , nhìn mây , nhìn gió… đoán mưa, đoán bão..và tự xoay xở hay sao? Chắc tại tầm nhìn xa mãi mãi chỉ loanh quanh ở 10 km ?

  9. bóng trách nhiệm vẫn lăn đều trong khi nước mắt người dân vẫn rơi, nhà cửa vẫn sụp, sinh hoạt thì đang khó khăn…giá như người dân biết rõ hơn rằng chỉ vì sự thiếu trách nhiệm và vô tâm của các bác lãnh đạo và những người có trách nhiệm thì gia đình mình cũng đâu đến nỗi như thế này…đến lúc đó thì quyền làm chủ của họ mới thực sự được phát huy mà không cần người khác phải ban phát cho…
    Tôi không biết Hiệu Minh là nhà báo công tác ở đâu, hay blogger nổi tiếng hay không, sự chia sẻ và tấm lòng của anh tôi chân thành cảm kích.

  10. Hà Linh

    Đúng thật thế chi phí cho những cuộc thi hoa hậu phù phiếm đủ để trang bị hệ thống dự báo thời tiết hiện đại phục vụ hữu ích cho đời sống con người! Không đâu như nước mình, đang nghèo và lạc hậu, nhưng cứ mải mê những thứ phù hoa, giả dối đâu đâu!

  11. phuchong

    Lúc này đúng là không phải lúc đổ thừa, rút kinh nghiệm không bao giờ là đủ, tuy nhiên nếu cái tâm của lãnh đạo không như hiện nay thì có lẽ các blog Việt cũng ít bài chỉ trích hơn.

Comments are closed.