Duy lý & Duy tình

Bộ trưởng Bộ TN&MT

Thời công tác ở Hà Nội, tôi thường đi với các đoàn quốc tế để đàm phán về dự án đầu tư. Các vị quan chức nhà ta rất thích dùng mỹ từ “tình nghĩa”. Họ không hiểu rằng, người tìm đến ta cũng vì lợi nhuận trước, tình nghĩa đến sau.

Xử lý vụ việc nào đó, dân Việt có thói quen duy tình, phương Tây thường dựa vào duy lý. Duy lý hay duy tình, cái nào lợi hơn, quả thật khó nói, nhưng trong vụ việc BP và Vedan thì lý đã thắng tình.

Bàn chuyện giữa BP và Vedan thì không thể so hai công ty này với nhau vì tầm ảnh hưởng khác nhau, mọi sự so sánh đều là khập khiễng.

Một bên, do sự cố nổ giàn khoan của BP đã làm dầu tràn ra vịnh Mexico kéo dài ba tháng nay. Đây không phải là sự ác ý gây tác hại môi trường của BP mà chỉ thuần túy là sự cố kỹ thuật.

Nhưng BP đã hành xử rất chuyên nghiệp, bán cả tài sản để chi trả 20 tỷ đô la cho việc dọn dẹp môi trường tại vịnh Mexico. Mới đây, ông Tổng Giám đốc điều hành BP đã từ chức chỉ vì xử lý không kịp thời vụ tràn dầu.

Obama visited Lousiana May 28 10

Tổng thống Barack Obama bay đi bay lại giữa Nhà Trắng và Vịnh Mexico tới ba lần chỉ vì ông muốn tận mắt nhìn thấy thảm họa môi trường như thế nào. Tổng thống xắn quần lội bờ biển để xem dầu loang. Ban lãnh đạo BP đã phải tường trình trước Quốc hội Mỹ.

Sự xuất hiện của bản thân Tổng thống là thông điệp mạnh mẽ nhất mà nước Mỹ gửi cho BP. Có lẽ vì thế mà tất cả đều vắt chân lên cổ để xử lý bịt miệng giếng dầu. Cho tới nay, sau gần ba tháng, sự cố đã giải quyết xong.

Đó là cách hành xử dựa trên duy lý. Có chứng cứ và lý lẽ rồi thì đối phương phải qui phục.

Một bên là Vedan đã vi phạm luật về môi trường Việt Nam, cố tình xây dựng hệ thống thoát thải bí mật dưới lòng đất, xả hàng triệu mét khối nước thải chưa xử lý ra môi trường trong suốt 14 năm.

Sản xuất bột ngọt, Vedan “thả” thêm thuốc độc vào nguồn nước nấu canh cho dân ta. Họ đang tâm giết chết sông Thị Vải và toàn bộ môi sinh hai bờ, hàng nghìn hộ dân điêu đứng, sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Sự thiệt hại không thể cân đong đo đếm.

Phía chính quyền ta đã hành xử ra sao sau hai năm tìm ra sự cố chất độc “tràn” ở sông Thị Vải. Báo chí đưa tin, vài lời phát biểu của cấp cao nhất trong Chính phủ là ông Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cách đây hai năm, rồi tất cả lặng lẽ đi vào quên lãng.

Mãi tới hôm nay, vị này mới nói một câu về lý mạnh hơn “Nếu đưa ra tòa, người thiệt hại nhất là Công ty Vedan. Chúng ta có thừa chứng cứ để vạch tội Vedan, chỉ sợ không sử dụng hết. Ra tòa là chắc thắng”.

Ông này còn nói “Chúng ta đã hết tình, hết nghĩa với Vedan. Công ty này không chấp nhận thì đành phải dùng đến lý”.

Đợi hai năm chán chê rồi mới dùng đến lý. Tình người Việt Nam quá dài.

Quản lý môi trường quốc gia mà để cho Vedan thải bẩn vào sông Thị Vải tới 14 năm thì chức năng điều hành của bộ này đến đâu. Đưa được Vedan ra tòa thì tội ác với môi trường đã được thực hiện hơn chục năm rồi. Thiệt hại nhất không phải là Vedan mà chính là người Việt chúng ta.

Obama nói chuyện về dầu tràn dưới trời mưa

Dựa vào luật mà nước Mỹ bắt BP phải chi tới 20 tỷ đô la để xử lý dầu tràn dù chưa đưa ra tòa. Đơn giản, lãnh đạo BP có chạy đằng trời với pháp luật Mỹ nếu không xử lý vụ này đến nơi đến chốn.

Vụ Vedan dựa vào tình nghĩa đã đi tới đâu trong hai năm qua? Nếu có một “Obama” bơi thuyền trên sông Thị Vải để thị sát dòng sông này bị bức tử như thế nào, thì có các vàng Vedan cũng không cù nhầy như hiện nay. Nếu Quốc hội lôi Tổng Giám đốc Vedan ra chất vấn thì mọi việc đã khác.

Thời hội nhập, để hành xử chuyên nghiệp thì mọi quan hệ đối tác phải dựa trên pháp luật quốc tế. Duy tình thường hại cho bản thân. Duy lý mới giúp cho đất nước phát triển bền vững.

Chìa khóa cho phát triển đó là pháp luật nghiêm minh. Người mời đầu tư phải thượng tôn pháp luật sở tại thì mới có được sự tôn trọng của khách đến đầu tư. Tay cầm phong bì mà duyệt dự án thì những vụ như Vedan sẽ còn nhiều.

Vedan thừa hiểu những kẽ hở của pháp luật Việt Nam, vì ta hay lẫn lộn “lý và tình” trong quản lý chồng chéo và khó hiểu của các cấp chính quyền, nên họ cũng hành xử rất…Việt Nam.

Kêu gọi đầu tư nước ngoài thì nên hiểu là hai bên cùng có lợi. Không phải vì nghèo, vì cố tăng GDP bằng mọi cách, rồi cố hiện đại hóa, công nghiệp hóa, mà lạm dụng từ “tình nghĩa”. Khách đến đầu tư cũng tìm cách kiếm lời cho họ. Đó là win-win, tình nghĩa chỉ là một khía cạnh nhỏ.

Trong hội nhập, duy lý và duy tình cần được hiểu ngọn ngành nếu không muốn làm hại cho cộng đồng và xa hơn là cho cả một quốc gia.

Hiệu Minh. 29-07-2010

Bài đăng trên TPO

Bài liên quan

Theo gợi ý của Cu Đạt, mời các bác bình chọn các ứng viên hoa hậu báo Tiền Phong. Chúc các bạn chọn được người đẹp ưng ý

Ứng viên Hoa hậu TPO.

78 Responses to Duy lý & Duy tình

  1. triminh says:

    theo tôi người dân không những kiện Vedan mà còn được kiện Chính phủ. Bởi lẽ người dân đã và đang đóng tiền thuế để trả lương cho các quan chức, khi các quan chức làm không tốt công việc mà dân giao thì tất nhiên quan chức đó phải chị trách nhiệm

  2. Lây lất says:

    Người TQ đã từ rất lâu thể hiện”quyền lực mềm”qua câu:”Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn”.Và cái “quyền lực” đó đã làm biến dạng luật pháp ở các nước lạc hậu,chậm tiến tạo ra bao thảm cảnh xã hội,làm hủ hóa nhân cách con người,thậm chí có thể gây ra họa vong quốc cho một dân tộc. Thử hỏi,cái”quyền lực”đó,nếu đem áp dụng ở các nước tiên tiến,văn minh có đạt được hiệu qủa như người TQ mong muốn? Và rất tiếc ở VN có một số người đang rơi vào vòng xoáy của quyền lực đó. Một số khác đang ra sức học đòi cái”quyền lực mềm”đó,và họ học cái đó để làm gì? Sao không học những gì có thể mang lại những điều tốt đẹp cho bản thân,gia đình và cho xã hội?

  3. AST says:

    Cho cháu xin “còm” 3 ý. Mới đầu tuần mở báo, chỉ thấy chuyện buồn, định ko viết gì…!

    1. Người Âu/ Mỹ duy lý; Người Việt Nam duy tình; Người Hồi giáo duy linh và Người Trung Quốc duy chí.
    Kết này được Tâm lý học thế giới tổng kết, (cháu ko nhớ rõ tác giả nào), nhưng cháu là dân TLH nên thấy đúng.

    2. Câu chuyện BP và Vedan. Sự chuyên nghiệp đã ko thấy ở vụ kiện này. Cách đi kiện, cách hàng xử với vụ kiện của quan chứ- nhìn xa hơn là vấn đề FDI đang được báo Tiền phong đang “mổ xẻ” và sự cảnh báo của UNCTAD mới đây sẽ thấy có nhiều điều …đau lòng hơn chúng ta tưởng.

    3. Quay lại bác Khôi Nguyên và câu chuyện thời Ba Lan. Sau vụ tiền Polyme, Bác Khôi Nguyên (Bộ Tài môi), bác Thúy (NHNN), bác Nhân (Phó thủ tướng), Bác Phong (Bộ KHCN)…là số ít bác có …thực học, thực tài. Khi đó báo chí đã từng đưa ra một luồng ý kiến: Khi “chém” các bác ấy, nên có đôi dòng giới thiệu tiểu sử của họ để: 1 là nhìn nhận một con người đa chiều; 2 là đánh giá vấn đề theo bản chất hơn. Khi đó phong trào phản biện báo chí được đề cao lắm/ trước khi có câu chuyện “lề phải” như bây giờ.

    Nhưng nói như HM và nhiều “còm”. Lý ta ko làm được, trong tình thì lại có… “dâm”. Chán toàn tập!

  4. NGUYỄN VĨNH LONG says:

    Hóa ra mãi đến 31/7 H.M mới biết vụ cánh sát ác ôn ở bắc giang đánh chết cậu bé 21 tuổi qua NGƯỜI BUÔN GIÓ,trong khi thế giới mạng ồn ĩ từ 26,đưa hoàn chỉnh cả videoclip nữa.Xem ra dân phẫn nộ lắm.Không biết nơi H.M sống có thế không,chứ xứ quê mẹ chúng ta thì chuyện xảy ra như ở B.G nó là “CHUYỆN THƯỜNG NGÀY Ở HUYỆN”.Không biết H.M đi BA LAN về năm nào,có theo rõi tin không,chứ năm 1981 ở xã HIỀN LƯƠNG,SÔNG THAO,VĨNH PHÚ,các chú cảnh sát vườn cũng từng tước mạng sống của cháu THANH,HS cấp ll-một học sinh ngoan-con liệt sỹ-chỉ vì nghi cháu ăn cắp lúa ngoài đồng,báo chí rùm beng,rồi chả đi đến đâu.Từ đó đến nay còn có nhiều vụ nữa!Ngẫm mà thương cho cậu bé đang yêu phải bỏ mạng vào ngày chủ nhật chỉ vì đi xe không đội mũ bảo hiểm!/Có thể lúc đó túi cậu hết tiền/.Xứ ta ưu điểm ở chỗ :các chú cảnh sát giao thông rất mẫn cán,nếu đi từ HẢI PHÒNG về NINH BÌNH,2,3 giờ sáng đã thấy các chú ấy đứng đường để “duy trì trật tự”rồi.THÈM BIẾT Ý KIẾN HIỆU MINH VÀ DUY NHẤT VỀ VỤ NÀY QUÁ,NHƯNG ĐẾN NAY CẢ HAI CHƯA CÓ Ý KIỀN GÌ. Chúc HM và 2 bé,cùng sư tử của HM luôn vui!

  5. Duc says:

    Sao lại không option ” Không chọn ai cả” nhỉ?. Các bác thật tinh mắt, đa phần chọn ứng viên số 1, :).

    • Hiệu Minh says:

      Chọn tất cả nghĩa là không chọn ai. Viết là không chọn ai thì ác quá với người đẹp.

      Tác giả blog chọn người comment chưa “biết mặt” cơ 🙂

      • Duc says:

        Không ưng em nào mà vẫn cố chọn thì rõ là duy tình rồi. Sau một số còm của các siêu cao thủ, chủ nhà đã ngả nghiêng, :).

  6. […] Chuyện Nhân-Nghĩa thì blogger Hiệu Minh đã có entry Duy lý & Duy tình […]

  7. lyviet says:

    HeheBác HM nói ((Đáng sợ thật))bác vừa về sang mà,biết qua rõ rồi còn gì.Em ko chứng kiến nên ko biết chính xác ko dám lạm bàn.Mấy lần em về đều được các anh ca phường tiếp đón rất lịch sự,thân mật như thể đón người anh em đi xa mới về.Có lần vào dịp gần tết các anh còn mời cả rượi nếp cẩm,em rất cảmđộng.Giá mà các anh đối sử với tất cả người dân như đã đối sử với em thì hay biết mấy.

  8. Cu Đạt says:

    Cứ duy này duy nọ, thấy mệt!:D Hai khái niệm trên có vẻ ít người xài, em thì em chỉ khoái chữ “duy…ý chí” của các bác ở trển.

    @thi hoa hậu: anh muốn….bầu em Tôn Nữ Na Uy. (Quái, sao mình chỉ thik mấy em bikini màu đỏ thôi nhể?). Sao các bác không bình chọn cho các em ấy, đổi không khí đi chớ.

  9. NGUYỄN VĨNH LONG says:

    HIỆU MINH ơi!14 năm vê đản vê đan giết sông THỊ VẢI,thằng mù cũng biết đừng nói thằng có mắt,nhưng kẻ có trách nhiệm thì há miệng mắc quai! Bởi lẽ đã ngậm cục/chắc chắn là TIỀN/,KHÔNG HOÀN TOÀN GIỚI LÃNH ĐẠO NHÀ MÌNH LÀ DUY TÌNH ĐÂU!KHỔ NỖI TRƯỚC ĐÓ ĐÃ DUY TIỀN RỒI!

    • Hiệu Minh says:

      He he, bác Vĩnh Long dạo này đi đâu mà hôm nay mới tái xuất giang hồ. Như KD nữ sỹ nói, chữ T của Việt Nam ta nó nặng lắm.

      Cảm ơn bác đã ghé thăm. Hôm nọ có chót xóa của bác cái còm. Hôm nay thì không, dứt khoát không.

      Đang đọc vụ Bắc Giang của Người Buôn Gió. Sao đất nước mình có thể xáy ra những chuyện như thế. Bị bắt vào đồn, sau đó bỗng đột tử. Đáng sợ thật.

      • Quy Vu says:

        Không phải chỉ một vụ Bắc Giang.

        Không biết tôi viết thế này có đúng không: Giết người cướp của, hay vì ghen tuông,…. rõ ràng là có động cơ để kẻ thủ ác hành động.

        Điều đó đáng sợ nhưng vẫn không đáng sợ bằng giết người mà không có động cơ nào cả. Khi đó, mạng người chẳng có giá trị gì, hoặc không tồn tại pháp luật ở xã hội đó.

  10. Grubby24 says:

    Lời của bà LS Ngô Bá Thành:”Việt Nam có một rừng luật nhưng chỉ có luật rừng được áp dụng”

  11. Tây nguyên says:

    Theo tôi nghĩ có thể do: nhà nước và công ty khác nhau về đẳng cấp.

  12. Người qua đường says:

    Khi người Việt nghĩ bụng (thay bằng nghĩ bằng đầu) thi. Trên trái đất này họ là đại diện gần như duy nhất cho một thức tư duy duy cảm, khác hẳn với trường phái tư duy duy lý ở phương Tây, duy tâm linh lấy tinh thần làm trọng ở Ấn Độ hay trường phái Trung Hoa với thức tư duy trung quân và tư tưởng Khổng Tử lấy vua, cha làm trọng.
    Trong quá khứ, điều này có thể đã rất cần thiết cho cuộc đấu tranh vì sự sinh tồn đầy cam go và đôi khi bế tắc của người Việt tại đồng bằng sông Hồng, mảnh đất có quá nhiều biến động bất trắc, thường xuyên bị thiên tai, thiếu đói và giặc dã. Trong điều kiện “sống bữa nay, lo bữa mai”, để tồn tại, người Việt không thể cứng nhắc, cần ứng phó nhanh và thực dụng trước mắt! Người Việt không thể và cũng không lo lắng xa vời, họ luôn thích ứng với hoàn cảnh, đôi khi bằng cách “Nước đến chân mới nhảy”.
    Với thức tư duy này, người Việt nhận thức thế giới xung quanh chủ yếu bằng trực giác và cảm nhận chủ quan của mình (như thế tốn ít năng lượng và sức lực hơn nhiều so với những trường phái tư duy khác). Yếu tố logic ở đây trở nên không quan trọng vì họ quan niệm “Một trăm cái lý không bằng một tý cái tình!”

    Một dân tộc tiếp tục nghĩ bụng nay phải hội nhập với thế giới hiện đại duy lý và pháp lý rõ ràng, trong đó có những ông như Vedan ranh như cáo , lại được điều hành bởi một hệ thống hành pháp và tư pháp vô cảm và vô trách nhiệm , thật khó khăn thay.
    Trên 14 năm Vedan hủy hoại môi trường, biến “Thị Vải” xinh tươi thành “Thị Nở” xấu xí và dở người, vậy mà ông Bộ trưởng sắp về hưu bây giờ mới có được đôi lời nói cứng, cứ như là mình vô can , cứ nhu là mình luôn đứng về phía người nông dân! Và công luận lại được phen nghĩ bụng và mủi lòng nức nở!
    Duy lý hay duy tình đều cần cả. Chỉ buồn một nỗi là người Việt mình hay nhầm lẫn, tùy tiện áp dụng ngược mà thôi!

  13. Tony says:

    Việt Nam mình có câu: “100 cái lý không bằng 1 tý cái tình”. Thực ra việc chậm trễ 2 năm mà không xử lý được dứt điểm cũng 1 phần do thủ tục hành chính của VN còn quá phức tạp, rườm rà. Bác Nguyên trăm công nghìn việc, xử lý kiện cáo đất đai cũng mệt, lo lắng việc Khí tượng Thủy văn cũng mỏi, ngoài ra vấn đề Khoáng sản, Tài nguyên nước, đập thủy điện sông Mekong, cả vấn đề về Dioxin càng thêm rối rắm. Thế nên quân bên dưới của bác ấy hết thanh tra, kiểm tra, kết luận rồi đợi Vedan chây ì, cò kè bớt 1 thêm hai với dân, thời gian mới lâu như vậy.
    Bác nói đúng, nếu ở VN có “Obama” bơi thuyền dọc sông Thị Vải để thị sát mức độ ô nhiễm thì việc giải quyết vụ Vedan nhanh chóng và dứt điểm. Hỡi ôi, Việt nam mà có “Obama” thì đã ngang tầm thế giới, sánh vai với các cường quốc năm châu. Bác đã chẳng phải tuýt còi vụ này. 🙂
    Quốc hội ta còn phải bàn về vấn đề cao tốc, thông qua 1 loạt luật mới sửa đổi bổ sung, còn thời gian đâu mà nghe Tổng giám đốc Vedan giải trình.
    Thế nên ta vẫn cứ duy tình, duy tình… Giờ ta làm quyết liệt hơn 1 chút, kiện Vedan ra tòa ấy là duy lý vậy.
    Thôi dù sao cũng đã 2 năm, đợi thêm vài tháng để nghe phán quyết của Tòa cũng chẳng sao. Dân ta “trường kỳ kháng chiến” quen rồi.

  14. dangminhlien says:

    Tôi com 2 ý:
    – Giáo dục đào tạo Ba lan có vấn đề là đúng vì SV VN sang đó bị phân tâm gái đẹp Poland – nghe nói dễ tán lắm, bảo là theo. Nên bệnh duy tình vẫn mang về VN
    – Bức ảnh các chân..rài của Việt Hùng TPO thì giả sử ở ngoài đời được thân mật chắc trên 80 % các mit tơ phải duy tình đến mức quên …tất …như Mr Tô chứ chẳng chơi

    • Quy Vu says:

      Bác Liên nói rõ luôn đi, bác chủ nhà học ở Balan chứ còn ai…. Mấy năm tại đó, chả chịu học vì gái đẹp nhiều quá. Lúc về VN, “sợ hãi” vì người quen cứ hỏi học gì, phóng sang DC cho bỏ ghét, chả ai biết gì mà hỏi, heheeeeeeeee

      • Hiệu Minh says:

        Đúng thế. Thời trẻ đi tìm vợ, gặp các bà mẹ ở HN, biết mình học ở Ba Lan về là các cụ quay ngoắt đi không thèm tiếp. Bảo là dân Ba Lan phản động, đồi trụy.

        Thế hệ sau đi Ba Lan (1981 trở đi) thì không anh nào quay về mà ở lại làm soái, tướng gì đó. Nhiều người giầu có. Rồi đi buôn cả xe tăng, máy bay về châu Á.

        HM là anh chàng vét đĩa nhất nên chạy sang…đây.

  15. Kim Dung says:

    Đợi hai năm chán chê rồi mới dùng đến lý. Tình người Việt Nam quá dài.
    —————–
    HM à. Thế là còn may đấy. Nếu ko bác í sẽ bảo :”Thôi, 9 bỏ làm 10″ Cái chữ tình- T- người VN nặng lắm.

    Nếu nhớ ko nhầm, dạo làm Thứ trưởng, ngành dưới quyền bác í nhập cả rác thải công nghiệp về VN mừ. Báo chí làm ầm ĩ mãi…

    • Hiệu Minh says:

      Rác thải công nghiệp vẫn đầy. KD sang bên phía phố Nối, vào xí nghiệp Hòa Phát mà xem. Toàn là rác thải cuốc tế, ta nhập về, nung lại làm inox. Chân bàn ghế của Hòa Phát chỉ làm vài phát là gẫy.

  16. Nhat Dinh says:

    Còn điều mọi người chưa nói đến là cái lý của ta là bộ tiêu chuẩn rất ngon. Ngon đến nỗi cứ đúng lý ra thì từ Bắc chí Nam có đến 90% nhà máy phải đóng cửa và đền bù hàng tỷ USD cũng chưa đủ theo luật. Làng nghề ở VN thì 100% là phải đóng cửa nếu theo lý. Có bạn còn bàn là hãy đi biểu tình ở những nhà máy xí nghiệp vi phạm luật bảo vệ môi trường. Tôi chỉ sợ bạn ấy biến biểu tình thành cuộc đi bộ từ Hà Giang đến Hà Tiên!

    Thôi, phen này tập trung vào Vedan rồi sẽ tiếp tới các xí nghiệp khác. Để biết hậu quả có thể xảy ra ta nên xem lại Đông Âu tí:

    Ba Lan sau khi Solidarnost nắm quyền rồi đến khủng hoảng Đông Âu, các nhà máy đã lũ lượt đóng cửa nhường đất cho các nhà máy mới. Nhà máy kiểu cũ lúc đó sản xuất ra hàng bán không ai mua, bị phạt môi trường có lẽ còn nhiều hơn là doanh thu. Đến nay những liên hợp xí nghiệp một thời oanh liệt bỏ không còn đầy.

    Giải pháp của các bạn Đông Âu rất khác ta: để cho chúng nó chết hết rồi làm lại từ đầu.

    • Hiệu Minh says:

      Bác Phạm Khôi Nguyên học ở AGH, trường mỏ địa chất của Krakow (Balan). Bác ấy học trước HM 3 năm, học giỏi, đá bóng rất giỏi. Hồi mới học tiếng Ba lan ở đó một năm, HM là trẻ con ra sân toàn bị bắt cầm còi, làm trọng tài.

      Không hiểu bác ấy có học được gì ở xứ Ba lan hay không mà để môi trường đất nước thảm hại.

      Ba Lan đào tạo ra bác Nguyễn Thế Thảo, chủ tịch HN ngập lụt, bác Nguyễn Thanh Bình, Giám đốc Vina…xin, và bác Phạm Khôi Nguyên vẫn tiếp tục…đá bóng Vedan.

      Ba Lan đi xa lắm rồi mà ta vẫn ở chỗ…này. Suy ra, giáo dục Ba Lan có vấn đề 🙂

      Lão HM ngày xưa thổi còi, bây giờ vẫn còn còi, nhưng không thổi được nữa.

  17. Quy Vu says:

    Comment nào cũng hấp dẫn, phải đứng ngoài để suy ngẫm. Nhưng theo tôi, nếu mổ xẻ tới nơi, rất nhạy cảm, vì tại sao “lý” ở VN không xong, mà “tình” thì chắc chắn là không được vì xu hướng phát triển của đất nước.

    • Hiệu Minh says:

      Quý Vũ viết một bài cùng chủ để đóng góp cho blog HM. Chắc sẽ rất vui.

  18. Thai A says:

    Theo tôi nếu bộ trưởng môi trường là người còn liêm sỉ thì phải nhận một phần lỗi về mình và nên xin từ chức , về phía nhà nước cũng nên kiểm điểm và kỷ luật ông mới là nghiêm minh.

    • hieuminh says:

      He, bác Thai A ơi. Bác Bộ trưởng này sắp hưu nên nói mạnh hơn. Nếu không, sẽ tiếp tục…duy tình.

    • Huong says:

      Nhà nước đối với các bộ trưởng cũng đang duy tình một cách ‘nghiêm minh’ đấy chứ!

  19. ngoisaonho says:

    Hôm qua cháu đọc trên Vietnamnet có bài viết “Trông BP mà ngẫm đến Vedan” cháu đã có suy nghĩ thế nào chú HM cũng có bài viết về vấn đề này. Và lần này linh cảm của cháu đúng thật, hôm nay đã được đọc bài viết mới của chú, 01 bài viết mang đầy tính thời sự. Sắp tới hy vọng chú sẽ có 01 bài viết về việc rò rỉ thông tin về cuộc chiến Afghanistan – một vấn đề cũng mang đầy tính thời sự tại Mỹ.
    Chúc chú có kỳ nghỉ cuối tuần vui vẻ bên Home Tiger và 02 em nhỏ.

  20. Bình says:

    Tôi cho là HM dùng “duy tình ” và “duy lý”ở đây chưa chỉnh. Tình với ai và lý với ai. Quan rất có tình với Vedan nhưng đâu có tình với dân, có thương thằng dân đen tan nhà nát cửa vì Vedan đâu. Quan rất có lý với dân, bắt dân phải tìm chứng cớ mà thiếu sự hướng dẫn để đấu lý với Vedan

  21. Dung says:

    Cứ xem hơn hai trăm năm phát triển của nước Mỹ với triết Duy lý đã đưa quốc gia này tới đâu và 4000 năm theo Duy tình đã đưa VN về đâu để thấy bên nào lợi hơn.

    Duy tình sẽ đi đón đầu cái đuôi của họ 🙂

    • hieuminh says:

      Hi, bác này đi xa quá rồi nhưng có ý rất đúng. So 4000 năm với 200 năm thế nào được.

      Dân ta có tình với hàng xóm để rồi họ lấn át suốt. Vedan là “hàng đảo” (Taiwan) của “hàng xóm” cũng thế mà. Rồi tình nghĩa với Liên Xô và nước Nga rút cục có được gì đâu.

      Sống bằng tình nghĩa cũng rất hay nhưng trong thương trường hay quan hệ quốc tế thì lý phải đặt lên trên tình.

      Chống bác NCB chút.

  22. Người quan sát says:

    Nếu chán bình luận thì các bác vào xem các em chân dài của TPO, nghe nói là anh Việt Hùng, trưởng ban TPO, đã chấm từng em một.

    http://www.tienphong.vn/Van-Hoa/508230/Chum-anh-thi-sinh-HHVN-2010-ben-be-boi.html

    Đẹp mê hồn. Xem xong quên luôn lý, chỉ còn tình đến…bất thình lình.

  23. xoithit says:

    Bản thân XT thấy từ “duy lý” (nếu dùng với nghĩa rationalism) cũng không hoàn toàn chính xác. Lý trí (rational) không tương đương với “luật pháp” (justice/law).

    Dùng tình cảm để giải quyết công việc ( “duy tình” nghe triết học quá 🙂 ) là sản phẩm của văn hóa làng xã lâu đời ở VN. Hiện tại nó lại hay được dùng để bao biện cho cái “duy tài” (“tài” đây chắc không phải tài năng rồi) nhiều hơn là thể hiện tình cảm.

    • hieuminh says:

      Đôi lúc, duy tình để bao biện cho duy tiền nữa, xôi thịt ạ.

  24. Người quan sát says:

    TPO đã đăng bài của HM trên mục Diễn đàn. Bác NCB gửi com này vào để bạn đọc mê cao bồi Mỹ đẹp trai. he he.

    http://www.tienphong.vn/Tuong-Tac/Dien-Dan-Tien-Phong-Online/508356/Duy-ly-va-duy-tinh.html

  25. Người quan sát says:

    Tuy Hoa Kỳ chưa đưa ra tòa án nhưng việc Quốc hội nghe tường trình, tổng thống đến “thăm” cũng là tín hiệu cho thấy nếu không bồi thường đến nơi đến chốn sẽ không xong. Duy lý là ở chỗ đó.

    Câu chuyện này không đơn giản như NCB phân tích. Duy lý áp đặt cho Duy tình phải theo.

    Tin mới nhất từ VOA: Vụ xử về dầu tràn đã bắt đầu tại Mỹ.

    Bước công khai đầu tiên trong sự kiện có thể là một cuộc chiến pháp lý kéo dài đối với công ty dầu liên can tới vụ dầu tràn tệ hại nhất trong lịch sử Hoa Kỳ được xúc tiến hôm nay.

    Một ủy ban thẩm phán sẽ họp tại bang Idaho ở tây bắc Hoa Kỳ để cứu xét trên 200 đơn kiện đại công ty dầu khí BP.

    http://www1.voanews.com/vietnamese/news/us-oil-spill-07-29-2010-99546934.html

    Người Mỹ không dừng lại ở 20 tỷ đô la đâu mà họ sẽ làm cho BP mất đến đồng $ cuối cùng.

    Phản hồi lại bác NCB chút dù đọc entry này chưa thuyết phục lắm.

    • hieuminh says:

      Đúng là dân Mỹ thấy có tiền là kiện luôn à.

      Tiger có lần đi thế nào để một đứa đi sau tông vào đít xe Hyundai mới tinh. Điện thoại luật sư gọi tới tấp là liệu có muốn kiện không?

      Vụ dầu tràn này thế nào BP cũng mất thêm vài tỷ để … duy tình.

  26. nicecowboy says:

    Người VN chúng ta thường hay nghe, nói : làm người sống phải có tấm lòng…, sống phải có tình nghĩa…, giải quyết công việc có lý có tình…. Thấu tình đạt lý…

    Những quan niệm trên có sai không nhỉ? Bình thường chắc không ai phản đối, nhưng qua entry này của anh HM, mọi người lại cảm thấy hoang mang với những quan niệm nghiêng về tình nghĩa của mình trước đây.

    Đọc entry này xong, NCB thấy anh HM từ câu chuyện của BP và Vedan, để dần dần liên hệ đến vấn đề có tính triết lý hơn : duy lý hay duy tình ? và kết luận (ngầm) của anh là nên duy lý. Thú thật, NCB thấy chưa được thuyết phục lắm.

    Chuyện BP và Vedan sai trái thì rỏ mười mưoi, và cách hành sử khác nhau của mỗi chính quyền thì ai cũng nhận ra. Nhưng từ đó để dẫn đến một kết luận có tính triết học thì hơi cưởng áp, NCB tạm gọi cách đó là cách suy luận qui nạp hình thức. (Hihi, xin lỗi HM nhé, khen hoài lâu lâu cho tớ phê một lần)

    Thực ra chủ nghĩa duy lý đã có từ xa xưa, cho rằng chỉ có khả năng lý luận, lý trí mới giúp được con người vượt qua ,chấp nhận, và giải quyết những khác biệt, mâu thuẫn. Lý trí sẽ là giải pháp, chứ không phải cảm xúc . Chủ nghĩa duy lý (rationalism), xem lý luận là lời giải cho hầu hết mọi vấn đề, kể cả việc đi tìm sự thật, chân lý.

    Từ chủ nghĩa duy lý mà các học thuyết về dân chủ, nhân quyền,v.v… ngày càng được phát triển ; nhưng mặt khác, chủ nghĩa cá nhân được coi trọng hơn giá trị gia đình, cộng đồng, tính vị tha và lòng nhân ái trong xã hội cũng bị suy giảm. (2 mặt tích cực và tiêu cực này thể hiện khá rỏ trong các xã hội Tây phương).

    Vậy thì vấn đề là: chủ nghĩa duy lý áp dụng vào đời sống như thế nào, để phục vụ lợi ích cá nhân một cách hàì hòa với lợi ích xã hội ? nên nhớ chủ nghĩa duy lý cũng có nhiều trường phái, có phái cho rằng : duy lý là phương tiện duy nhất để đi đến chân lý, sự thật , thậm chí còn xem duy lý như là mục đích của xã hội (xây dựng một xã hội duy lý, pháp trị.. là mục tiêu cao nhất, là ước vọng của nhiều người, trong đó có anh HM ?!! hihi.). Có phái duy lý ôn hòa hơn : duy lý là yếu tố quan trọng nhất trong số các phương pháp đi tìm chân lý, giải quyết mâu thuẩn khác biệt.

    Quay trở lại vấn đề BP và Vedan. BP đã đề nghị và chính quyền, nhân dân Mỹ đã chấp thuận đề nghị bồi thường của BP mà không cần phải đưa ra Tòa án (đó là hòa giải, thương lượng). Vậy thì sự việc này đâu có hẳn là giải quyết một cách duy lý ?

    Còn về chuyện Vedan. Ai cũng biết kẻ hở pháp lý và thủ tục tố tụng phức tạp và như rùa bò ở VN. Do đó nếu đạt đến hòa giải, thương lượng được mức bồi thường thống nhất thì là cách tốt nhất . Hòa giải có thể thông qua hoặc không thông qua tòa án, nhưng tốt nhất là nên thông qua Tòa để có một ‘quyết định công nhận sự thỏa thuận thành’ giữa các bên nguyên đơn và bị đơn. Nếu đã có QD này của Tòa rồi, thì sau đó phải thực hiện (nếu không thì cưởng chế), chứ không cần phải đưa ra tòa để xử hai ba cấp nữa, và các bên cũng không còn quyền khiếu nại, kháng cáo … nữa.

    Như vậy, trong việc Vedan, hòa giải (thương lượng mức bồi thường) là việc nên làm chứ không phải là vô ích. Tuy nhiên, điểm rất kém của chính quyền địa phương là không nắm rỏ thủ tục hòa giải theo pháp luật.

    Muốn vậy, thì ngay từ đầu, dù Vedan có ngỏ ý muốn thương lượng, hòa giải, thì chúng ta cũng phải đưa vụ việc ra Tòa. Rồi theo đúng trình tự, Tòa thụ lý vụ án, đầu tiên sẽ mời hai bên đến hòa giải dưới sự chứng kiến của Tòa Án. Và như vậy, kết quả hòa giải mới có hiệu lực pháp lý, hai bên phải tuân thủ và không còn bên nào được quyền kiện cáo gì nữa.

    Chứ còn quá trình hòa giải như đã thực hiện từ trước đến nay là vô ích, mất thì giờ, ngay cả nếu như đạt đến hòa giải thành , nhưng cuối cùng không thực hiện, thì cũng chẳng ai bắt buộc được ! Rồi lại phải bắt đầu lại từ đầu quá trình thưa kiện tố tụng !

    • Quy Vu says:

      ……..”Quay trở lại vấn đề BP và Vedan. BP đã đề nghị và chính quyền, nhân dân Mỹ đã chấp thuận đề nghị bồi thường của Vedan mà……”, hìhì, bác phải nhờ chủ nhà chỉnh lại (Vedan->BP). Bác NCB viết gấp quá, “em” thấy “hõi”,”ngả” chạy tùm lummmmmmmmmm!

      • hieuminh says:

        Chủ nhà đã sửa lại chữ Vedan bằng BP :). Và thêm vài cái enter cho dễ đọc.

        Thông cảm cho người Nam bộ, hay bỏ dấu lung tung. Hồi mới vào Sài gòn (1977), đèo một đào bằng xe đạp, đến chỗ rẽ phải thì nghe nàng thất thanh “quẹo zô, quẹo zô” làm mình cứ tưởng phải làm gì giữa đường 🙂

        Nhưng comment của bác ấy cực hay, chẳng chê vào đâu được.

        Tôi thấy anh chàng Dung hay chị Dung nào ở trên đã viết rồi, duy lý làm cho Mỹ hơn ta nhiều…tý, dù lịch sử của họ kém ta những 20 lần.

    • Kim Dung says:

      Cảm ơn bác Cao Bồi phân tích rất hay về duy lý và duy tình. Tuy nhiên, đoạn ở dưới, khi bác nêu BP giải quyết đâu hẳn duy lý, vì có sự thương lượng của BP, và chính quyền, nhân dân Mỹ cũng đồng ý như vậy. Nhưng theo KD, sự thương lượng này, đặt trên cơ sở một thái độ cầu thị, biết điều và khá minh bạch bởi pháp luật điều chỉnh. Nghĩa là BP vẫn biết rằng pháp luật nước Mỹ ko dung tha chuyện vi phạm. Một ý thức tôn trọng và hành động theo pháp luật đã thấm vào tận lối sống, cách hành xử, nên việc thương lượng, đền bồi diễn ra có chữ tình ở đây.

      Với Vedan khác hẳn. Trước hết nói về luật. Mặc dù ta có Luật môi trường, nhưng thử hỏi xưa nay, người Việt mình có ai sống theo Luật, mà sống theo “lệ”- lệ làng, và lệ nước…Chính lề thói xã hội này là một kẽ hở rất lớn, để người ta tận dung. Pháp luật vừa chưa hoàn thiện, vừa nhiều kẽ hở, dân sống theo lệ là chính, ko theo luật.

      Đã thế, quản lý, thanh tra, kiểm tra lại hời hợt. Khi sự vụ ầm ĩ, người ta kiểm tra mới phát hiện hệ thống đường ống thiết kế, xả chất thải ra thẳng sông, ko qua xử lý được thiết kế khá tinh vi. Vậy đây là tội lỗi của ai.

      Đã sống theo lệ, dân Việt mình cũng lại chưa bao giờ ý thức được quyền làm chủ, quyền sống của mình bị xâm phạm, vì có quyền gì đâu. Thế nên khi môi trường ô nhiễm, cá chết, nước sông trắng xóa một cách dã man, người dân chỉ biết kêu than với báo chí khi được hỏi. có ai nghĩ tới việc khởi kiện lại Vedan. Và phải sau đó, có các nhà luật pháp tư vấn, hưỡng dẫn, bà con mình mới hể hả nộp đơn…

      Việc cò kè của Vedan là “chữ tình” đặt trên chữ Lệ, ko hề đặt trên chữ “Luật” nên dẫn đến hệ lụy là cãi cọ, dằng co. Nó khác hẳn sự thương lượng- chữ tình của BP- đặt trên chữ Luật rõ ràng, minh bạch, dứt khoát

      • Quy Vu says:

        Tôi thấy cũng lạ, từ hôm 29/07, thông tin vụ BP đã được đưa ra tòa tại Mỹ với hơn 200 đơn kiện, thậm chí còn có dự báo đây là phiên tòa thế kỷ về “kỷ lục bồi thường thiệt hại”. Vậy mà cả bác NCB, bác KD đều nói đến chuyện chấp nhận thương lượng của dân và chính phủ Mỹ, mà không phải ra tòa.

      • Kim Dung says:

        He..he..QV à. Tôi nói sự thương lượng trên cơ sở Luật, để trao đổi với cái ý của bác Cao Bồi thôi, là nói về phương pháp của một cơ chế quản lý, tôi ko đi vào chuyện cụ thể.

      • nicecowboy says:

        Cám ơn bác QV và chị KD đã góp ý rất lý thú. Bác QV ơi, lúc viết comment trên vào ngày 30 thì đúng là NCB chưa cập nhật thông tin trên các báo ngày 29 về vụ việc BP sẽ được mang ra Tòa, nên có sự hiểu lầm trên. Như vậy thì thông tin BP đồng ý bồi thường vài chục tỷ USD cũng chỉ là đề nghị offer từ một phía, và chưa được sự thỏa thuận của các nạn nhân nên sự việc phải đưa ra Tòa. Vậy thỉ cũng na ná như ở VN, có khác là BP e sợ luật pháp hơn và thái độ tích cực hơn, và chính quyền Mỹ hành động nhanh chóng hơn : chưa đạt được thỏa thuận 2 bên thì đưa ra Tòa ngay lập tức chứ không phải đợi dây dưa đến 2 năm như ở VN.

        Qua thái độ giải quyết 2 sự việc tương tự của hai chính quyền , ta có thể rút ra nhận xét là Chính quyền Mỹ hành động ‘duy lý’ hơn nhiều (thượng tôn pháp luật, và sẽ giải quyết vụ việc trên cơ sở pháp lý). NCB cũng đồng ý với anh HM về nhận xét này, và có lẻ các bạn khác cũng đồng ý với nhận xét đó.

        Tuy nhiên, một điểm ở comment trước của NCB mà các bạn ít lưu ý là NCB nói về phương pháp suy luận khoa học. Từ vụ việc trên, ta có thể suy luận suy diễn là chính quyền Mỹ thực hiện chức năng quản lý nhà nước một cách duy lý.

        Nhưng : Từ vụ việc trên để suy, kết luận là chủ nghĩa, hoc thuyết ‘duy lý’ mang lại nền văn minh hiện đại, đời sống ấm no hạnh phúc cho xã hội là chưa chính xác. Đó là cách suy luận qui nạp và thiếu logic. NCB hoàn toàn đồng ý là xã hội Mỹ văn minh hiện đại, cuộc sống người dân ấm no hạnh phúc, nhưng đó không thể kết luận là chủ yếu do chủ nghĩa duy lý mang lại. Tương tự như hai sự việc xảy ra, tồn tại đồng thời, nhưng không thể nói là sự việc này chính là nguyên nhân hay kết quả của sự việc kia. Cũng như không thể kết luận đơn giản nước Mỹ giàu mạnh vì nằm ở Bắc Mỹ, và VN nghèo yếu vì nằm ở Đông Nam Á; mặc dù đó là những sự kiện hiển nhiên, nhưng ta không thể liên kết mối quan hệ nhân quả cho các sự kiện đó.

        Lâu lâu tranh luận cho vui, NCB thích nói lý lẽ (dù đang phản biện chuyện duy lý hay duy tình), nhưng thực tế đây đó có khi lý lại không bằng tình ! Hihihi

      • Quy Vu says:

        hìhì, còm xong thấy cũng hơi quá, sẽ “đòi” Vedan & BP “đền bù” cho 2 bác, vì cũng tại….. tụi nó cả, heheeeeeeeeeeeee

      • Hiệu Minh says:

        Thú thật, khi viết bài này chả hiểu duy lý và duy tình thế nào đâu. Cứ bịa ra rồi xem bác NCB và các còm sỹ bình, thế là học lỏm được.

        Cảm ơn KD, LQV, NCB và các còm sỹ nhiều nhiều :))

    • Hiệu Minh says:

      Hai bác NCB và LQV mà bình là tác giả …tịt ngóm. Chả còn nói vào đâu. Bây giờ đang nghiêng sang … tình rồi.

      • Quy Vu says:

        Bác chủ nhà khéo thật, treo hình mấy em ngắm cho…..”sướng”, lại khỏi sợ Tiger nhà “gầm gừ”, bái phục, bái phục……

        Cao nhân, không phải “chân dài”, trong nhà bác nhiều lắm. Đọc chan chát vẫn rất hòa bình. Còm sĩ trao đổi được nhiều là nhờ hồng phúc thí chủ, sorry, hồng phúc chủ nhà, đa tạ, đa tạ……

  27. […] Hiệu Minh Blog from → Đọc & suy ngẫm ← Đúng hướng không? Chưa có […]

  28. Đúng là người Việt ta còn nặng chữ tình, mọi thứ xảy ra thì chữ đó là việc đầu tiên khi giải quyết vấn đề. Nhưng ở đây ta thấy Vedan qua mấy chục năm sống tại Việt Nam người ta quá hiểu vấn đề chữ “tình nghĩa” đó, họ đã áp dụng một cách triệt để, từ kỳ kèo bớt một thêm hai.

    HGTD không hiểu sao không một quan chức nào đứng ra phản đối một cách mạnh mẽ, tẩy chay cái loại hàng hóa hằng ngày vẫn cho thuốc độc vào nồi mỗi nồi canh của người Việt Nam cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, cả môi trường lẫn đời sống mỗi người.
    .
    Phong trào người Việt dùng hàng Việt chỉ để xem chơi hay sao, phải tẩy chay một sản phẩm như vậy thì mấy bạn Tàu khi qua đây đầu tư mới tôn trọng luật pháp và con người VN chúng ta.

    Hay suy nghĩ kiểu mấy tay ngồi chiếu rượu, tại sao chính phủ ta không đuổi thẳng cổ về nước luôn, cấm không cho buôn bán vài năm Vedan trên thị trường thử coi. Việc người dân phải vác đơn đi kiện, phải bỏ tiền túi ra làm kinh phí, rồi thời gian nữa, xem ra thắng kiện cho dù tiền tỉ cũng không thể nào bù đắp được.

    Phải chăng phía sau chữ “tình” đã có chữ “tiền” bảo kê..?!

    Have a nice day!

    • hieuminh says:

      Đuổi về thì làm sao duy tình…

    • Kim Dung says:

      Trước đây, khi xảy ra vụ việc. Rất nhiều ý kiến giống ý kiến của bác, và ngay KD cũng nghĩ như vậy, chỉ mong muốn đuổi thẳng cổ Vedan, tẩy chay hàng hóa của họ. Nhưng thực tế cũng ko đơn giản, vì nó- tiếc thay, giải quyết cho ko biết bao nhiêu người dân mình về công ăn việc làm. Rất nhiều công đoạn sản xuất của Vedan chỉ cần nhân lực thủ công, mà người dân cũng có thể đáp ứng. Khổ thế đấy.

      Nhưng vấn đề là ở cấp quản lý của ta, thì buông lỏng. Nói duy tình thì cũng hình thức thôi, thực chất chỉ còn lại duy tiền.

      Quản lý kiểu gì, mà trong một cuộc họp báo, ông Khôi Nguyên ông í lên án Vedan rất dữ dội: 2 năm trước đây, đi khảo sát, tôi đã thấy nước sông thế này…nước sông thế nọ…Rất lạ, làm Bộ trưởng Môi trường, mà 2 năm trước đó, thấy nước sông thế này, thế nọ…,nhưng Bộ Môi trường của ổng ko hề có một hành vi, thái độ phản ứng.

      Mãi đến khi báo chí tố cáo, làm ầm ĩ chuyện ô nhiễm, thì ông ấy mới to mồm phát biểu, phản ứng với thái độ như…giận dữ ko thể tả được. Vậy thì 2 năm ấy, ổng làm gì nhỉ. Nói thật, nhìn hình ảnh ông í phát biểu hùng hổ trên tivi giữa cuộc họp báo, sao thấy ngượng cho ông í thế. Và bi giờ, ông í tuyên bố kiện Vedan. Mới thấy quan chức chúng ta cũng ko …dũng cảm, và ko thật làm tròn với bổn phận mình lắm. Mọi chuyện rõ ràng rồi, thì hùng hổ chỉ như con …hổ giấy. Chán!

  29. My Duong says:

    “Làm đường sắt cao tốc thì người ta mới cho mình vay vì tình nghĩa, chứ xoá đói giảm nghèo vùng sâu vùng xa thì ai cho vay?”. Tôi còn nhớ phát biểu của một vị dan biểu mới đây. Xin hỏi anh HM, đó là tình nghĩa gì vây?

    • hieuminh says:

      Trích dẫn này nói lên hết về … tình nghĩa mà ta hay dùng. Còn nhớ vụ xây khách sạn trong công viên Thống Nhất cũng thế, họ xây ở đó là vì chúng ta nhớ…tình nghĩa.

      Bây giờ “tình nghĩa” đang đòi kiện UBNDTpHN vì đã xóa dự án. Họ có thể đưa ra tòa án như chơi.

  30. Cu Đạt says:

    Mấy bác đó mà …tình nghĩa ai.

    Chuyện Vedan to đùng thế mà giải quyết ương ương dơ dở, chứng tỏ “tình nghĩa” chứa đầy mấy cái vali, và…villa. Hê hê!

  31. Bạn IT says:

    Quên mất, ý nói là bên nhà HM im ắng…

    • Hiệu Minh says:

      Bên nhà HM này thì chủ im, khách im, cứ lặng lẽ xem. Nghe nói có bạn bị sếp cấm xem blog nên sợ không dám còm… dù rất ngứa…bàn phím.

      Muốn rộn ràng thì sang Quê Choa là vui nhất.

  32. Duc says:

    Các bác có vẻ thích tem. Chúc chủ nhà ngủ ngon để khi dậy có sức recom. 🙂

    • hieuminh says:

      Bây giờ đến lượt bạn Đức lên giường để chủ blog…còm. Chúc bạn ngủ ngon.

      • Duc says:

        Cảm ơn bác HM nhưng dạo này em đang bị mất ngủ, :).

        Cho dù có thức thì em cũng chẳng dám còm. Trình độ của các bác như vậy thì em chỉ dám đứng xa để… đọc. Các bác toàn là thầy cô “giấu mặt” của em. Cảm ơn tất cả các bác!.

      • Duc says:

        Lần sau đề nghị bác tách câu cho rõ ràng. Bạn đọc sẽ hiểu nhầm tân ngữ của động từ “còm” đấy ah, :),

  33. Bạn IT says:

    Tem nữa nhé.

    Tem hay nhất là bên Que choa, rộn cả làng. Mình thức để tem thì chủ blog đi ngủ, làng yên ắng.

  34. hoamai2010 says:

    Tem tem

%d bloggers like this: