Bà Trần Lệ Xuân những ngày ở Paris

Bà Trần Lệ Xuân. Ảnh bìa: Time.

Bà Ngô Đình Nhu (Trần Lệ Xuân), cựu Đệ Nhất Phu Nhân Việt Nam Cộng Hòa, qua đời hồi 2 giờ sáng Chủ nhật, trùng ngày lễ Phục Sinh 2011, tại một bệnh viện ở Rome, Ý. Có rất nhiều sách vở, phim ảnh của cả hai phía chiến tuyến viết về cựu nữ sinh Hà Nội  (Xem thêm Trường Albert Sarraut trên http://bee.net.vn).

Hiệu Minh Blog xin trân trọng giới thiệu bài viết của luật sư Trương Phú Thứ khi ông tới thăm bà từ năm 2002 tại Paris. Bài đăng trên Nguyệt San Dân Chúa Mỹ Châu (Số 332, tháng 10/2004). Đây là tư liệu cho những ai muốn tìm hiểu và cách nhìn đa chiều về một thời đã qua.

Nguồn tư liệu lấy từ trang Viet-Studies của giáo sư Trần Hữu Dũng. Xin trân trọng cảm ơn tác giả Trương Phú Thứ và Viet-Studies.

HM Blog. Tặng Kim Dung, Thùy Dương và Hoài Hương entry này đó…

Bà Ngô Đình Nhu

Tác giả: Luật sư Trương Phú Thứ

Tôi đến thăm Bà Ngô Đình Nhu vào lúc 2 giờ trưa ngày 16 tháng 3 năm 2002 tại kinh thành Paris của nước Pháp. Nắng êm dịu vừa lên sau buổi sáng ẩm ướt của những ngày đầu Xuân và Paris thì lúc nào cũng chật ních những người và xe. Thành phố có cả một kho tàng bảo vật và huyền thoại. Ở đây người đi bộ đầy đường với những tiệm ăn và quán cà phê nối tiếp chạy dài cả dẫy phố. Người Paris nhàn và ham muốn hưởng thụ, chậm chạp nhưng thon thẻ hơn người Seattle. Cuộc sống thư giãn chậm chạp của những ông Tây, bà Đầm là niềm ước mơ của những người luôn phải vội vã lập cập với tốc độ từ sáng sớm đến nửa đêm ở Cali hay Texas.

Bà Nhu ở một mình trong một đơn vị gia cư (apartment) của một tòa nhà mới xây gần tháp Eiffel. Nói là mới, để phân biệt với những chung cư san sát ở Paris đã được xây cả đến vài ba thế kỷ với những đường nét hoa văn cổ kính. Chung cư Bà Nhu ở có những nét kiến trúc đương đại giống như một cái hộp khổng lồ bằng kính, có lẽ đã được tạo dựng từ 30 đến 40 năm. Bà Nhu là sở hữu chủ hai (02) đơn vị gia cư ở trên tầng lầu thứ 11 của tòa nhà cao tầng ở khu vực có địa thế rất đẹp và đắt tiền nhất thủ đô Paris, ngay giữa cái nôi của văn hóa và chính trị thế giới.

Nơi đây , một tấc đất chẳng biết giá tới mấy chục hay mấy trăm tấc vàng. Cả vùng này hầu như là nơi cư ngụ của các nhân viên và phái đoàn ngoại giao trên đất Pháp. Bà Nhu ở một đơn vị và cái thứ hai cho thuê để lấy tiền sinh sống. Đó là lợi tức duy nhất của Bà, cũng tiện tặn đủ sống và không cần nhờ vả đến các con. Bà sống ẩn dật, đi về lẻ loi thầm lặng đến nỗi một khuôn mặt quen thuộc của cộng đồng người Việt quốc gia ở Paris là cựu Trung Tướng Trần Văn Trung vẫn nghĩ là Bà Nhu sống ở bên Ý.

Trên đường đến thăm Bà Nhu, tôi vẽ ra trong đầu óc qua hình ảnh của những chung cư đắt tiền ở New York hay San Francisco đã xem trên những tạp chí chuyên về địa ốc ở Mỹ và nghĩ là nơi cư ngụ của Bà Nhu chắc phải sang trọng lắm. Những apartment của Jacqueline Kennedy hay John Lennon ở New York và của các tay tài phiệt ở San Francisco gợi cho tôi một náo nức mong chờ.

Các cụ mình ngày xưa vẫn nói “ăn cơmTàu, ở nhà Tây” thì chắc là đã có một so sánh cẩn trọng. Tôi bước đi vội vàng với những lung linh nơi lãnh địa của giới thượng lưu. Những dòng họ quý tộc từ bao nhiêu đời cấu trúc nên vẻ hào nhoáng phong nhã của kinh thành Ánh Sáng và dân cư ngụ dù ở chân trời góc biển nào lưu lạc tới đây cũng được nhận lãnh ấn tích của người Paris.

Chiếc thang máy nhỏ hẹp vừa đủ chỗ đứng cho một ông Mỹ quá khổ đưa tôi lên tầng 11 của tòa nhà cao tầng. Bà Nhu mở cửa đón khách trong chiếc áo kimono Nhật mầu xanh nước biển, khuôn mặt trang điểm kỹ lưỡng với giọng nói đặc Huế không vồn vã mà cũng chẳng quá lạnh nhạt. Bà Nhu sắp vào tuổi 80 nhưng rất khỏe mạnh. Bà đi đứng nhanh nhẹn, lưng thẳng, đôi mắt to và sáng. Có người nói từ năm 1963 đến nay, Bà chẳng già đi chút nào. Thật ra đó chỉ là một lối nói để diễn tả sức khoẻ sung mãn của một người tuy đã nhiều tuổi đời nhưng vẫn giữ được vóc dáng linh hoạt và nét mặt không có những nếp nhăn theo thời gian. Tuy nhiên “cái già” cũng vất vưởng đâu đó trên khoé mắt vành môi. Khi Bà cười thì khuôn mặt trông rất tươi trẻ phô bầy bộ răng trắng vẫn còn đầy đủ trong tình trạng hoàn hảo.

Chỗ ở của Bà Nhu tuy không nghèo nàn nhưng chẳng có gì đáng nói, ngay cả không bằng cái apartment mà tôi thuê mướn ở ngoại ô thành phố Seattle vào mùa Đông năm 1975 khi vừa đến Mỹ. Đơn vị gia cư của Bà Nhu rất bình thường giống như những apartment rẻ tiền ở Mỹ với hai phòng ngủ và một diện tích nhỏ làm phòng khách. Phía tay trái lối đi từ cửa ra vào là nhà bếp. Trên tường phòng khách treo vài khung hình lớn có những tấm hình Tổng Thống Ngô Đình Diệm, Đức Cha Ngô Đình Thục, Ông Cố Vấn Ngô Đình Nhu, cô trưởng nữ Ngô Đình Lệ Thủy và nhiều người thân tộc đã quá vãng.

Khoảng trống phía bên tay phải là phòng khách có một bộ xa lông, bên cạnh kê bàn ăn với 6 cái ghế. Bộ bàn ghế này và vài cái tủ nhỏ kê ngoài phòng khách làm bằng gỗ gụ mầu đen với những nét chạm trổ VN quen thuộc. Bà Nhu cho biết trước kia thân sinh là Ông Bà Trần Văn Chương có một apartment ở Paris và những đồ đạc này được mang từ VN qua, lâu lắm rồi.

Khi hai cụ thân sinh bán cái apartment đi thì cho Bà Nhu bộ bàn ăn và hai cái tủ nhỏ này. Tôi đã đọc mấy bài báo nói về khiếu thảm mỹ của Bà Nhu qua việc sắp xếp và trang hoàng Dinh Độc Lập. Giờ này được đứng ngay giữa cơ ngơi của riêng Bà mà chẳng thấy một “công trình” nào xem cho bắt mắt, có thể vì điều kiện tài chánh hay thời trưng diện của Bà đã qua.

Đứng ở nhà bếp nhìn ra ngoài có cảm tưởng như tháp Effeil sát ngay bên cạnh khung cửa kính. Tôi tiếc thầm, phải như phòng khách mà được xếp đặt ở chỗ này thì đẹp biết bao. Ngồi đây nhâm nhi ly cà phê nhìn thiên hạ từ khắp nơi trên thế giới đổ xô đến chân tháp chờ lên thang máy nhìn cả kinh thành Paris. Ngày như đêm lúc nào cũng là hội hè đình đám. “Vui với cái vui của thiên hạ” chắc lòng mình cũng phần nào đỡ trống trảị.

Có lẽ cũng vì vậy mà phòng ngủ bên cạnh nhà bếp có kê một bộ xa lông để bù đắp lại sự thiếu sót to lớn của người thiết kế khu chung cự. Phòng ngủ thứ hai là chỗ làm việc của Bà Nhu với đủ loại sách báọ. Cả đơn vị gia cư của một người sống lẻ loi một mình không có một cái giường nhỏ. Buổi tối Bà Nhu trải một cái chăn trên nền nhà, ở một chỗ nào đó trong căn hộ nhỏ hẹp để nghỉ qua đêm. Bà không ngủ trên giường nệm nên mặc dầu đã lớn tuổi mà vẫn giữ được lưng thẳng và đi đứng nhanh nhẹn mạnh dạn.

Bà Nhu mời tôi ngồi trên một cái ghế ngay đầu bàn ăn cạnh khu phòng khách. Bà ngồi ghế đối diện, chân trái gác lên một chiếc ghế thấp hơn. Bà nói kỳ này khí hậu thay đổi bất thường nên cái chân hơi bị đau vì vết thương ngày trước. Bà Nhu bị gẫy chân trái trong vụ hai phi công Phạm Phú Quốc và Nguyễn Văn Cử ném bom Dinh Độc Lập vào ngày 27 tháng 2 năm 1962. Sau này bà đang đi bộ thì trượt chân ngã và cũng cái chân trái này bị gẫy lần thứ hai. Mặc đầu Bà không gặp khó khăn gì khi đi đứng nhưng đôi khi cũng thấy khó chịu.

Đối với tôi đây chỉ là một cuộc thăm viếng thường tình giữa người đồng hương nơi xứ lạ. Tôi không có ý định phỏng vấn Bà Nhu và chắc chắn Bà sẽ không được tự nhiên, thoải mái khi phải đóng khung trong những câu hỏi của một cuộc phỏng vấn. Phần khác tôi cũng không muốn khơi lại những đau thương mà Bà phải gánh chịu trong cơn bão táp lịch sử và bể oan cừu cay nghiệt của cuộc đời. Tôi muốn cuộc thăm viếng không bị gò bó và trói buộc vào một chủ đề, đồng thời cũng không muốn tìm tòi những gì mà cá nhân tôi và rất nhiều người được nghe đủ loại chuyện tốt xấu về Bà mà chẳng biết hư thực ra sao, và từ những mù mờ đó đã có biết bao câu hỏi về một người đàn bà một thời xe ngựa thênh thang. Tôi muốn câu chuyện được tự nhiên và để Bà chủ động bất cứ những gì Bà muốn nói. Tôi có thể dùng những tiểu xảo của kỹ thuật phỏng vấn “gài” Bà vào những sơ hở để thỏa mãn những gì tôi muốn biết hoặc chỉ nghe đồn thổi.

Tôi đã không làm như vậy vì lòng kính trọng đối vơi Bà và lương tâm ngay lành của tôi. Tôi mở đầu câu chuyện bằng mấy lời xã giao thông thường, kính chúc bà luôn được mạnh khỏe an vui. Bà bắt đầu nói về lai lịch nơi hiện cư ngụ. Rất nhiều người biết qua báo chí chuyện một người Pháp giầu có biếu Đức Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục một món tiền lớn và Đức Cha Thục đã cho Bà Nhu để mua một đơn vị gia cư trong tòa nhà cao tầng này và sau đó Bà dành dụm mua thêm được một đơn vị nữa. Sự thật không phải như vậy. Bà Nhu trực tiếp nhận được một số tiền rất lớn từ một vị ân nhân ẩn danh.

Có tiền trong tay, Bà đã nhờ một cựu bộ trưởng thời chính phủ De Gaulle giúp mua liền một lúc hai đơn vị gia cư này. Vào những năm mà người Việt vượt biển ra đi một cách rầm rộ gần như công khai, Bà Nhu cho mấy thanh niên mới bơ vơ đến Pháp tạm trú ở đơn vị gia cư thứ hai và không lấy tiền thuê mướn hay bất cứ chi phí điện nước nào cả. Một thời gian sau những thanh niên này tìm được thân nhân hay vì nhu cầu công việc ra đi tạo lập đời sống mới thì Bà Nhu cho một nhà ngoại giao Nhật Bản thuê mướn cho đến ngày nay. Vị ân nhân tặng Bà Nhu số tiền kếch xù đó là Bà Capaci, một cư dân thành Milan nước Ý và cũng là một trong bẩy người phụ nữ giầu nhất thế giới. Bà Nhu chưa được một lần gặp vị ân nhân này và mãi đến bốn năm sau khi Bà Capaci tạ thế, Bà Nhu mới được biết tên cũng như thanh thế và sự nghiệp của người đã gia ân cho mình.

Trên bức tường ngăn phòng khách và nhà bếp có treo tấm hình đen trắng ngôi nhà của Ông Bà Nhu ở Đàlạt, tôi kể cho Bà nghe chuyến đi về VN nhân dịp Tết Tân Tỵ, lần đầu tiên sau 26 năm vội vã ra đi lánh nạn. Tôi đã đi ĐàLạt, ghé lại thăm ngôi nhà xưa của thời trung học, bước qua đường đứng nhìn nhà Ông Bà Nhu một lúc lâu. Ngôi nhà của Ông Bà Nhu hiện không có người ở nhưng được bảo quản khá tốt, không thấy những đổ vở hoang tàn vì thời gian hay qua những biến động. Hiện nay Bà Nhu không có ý định về thăm VN mặc dầu Bà được nhà cầm quyền Hà Nội đánh tiếng cho biết là nếu Bà muốn về thì cũng chẳng có trở ngại gì.

Những kỷ niệm về một nơi chốn thân thương xa xưa gợi lại miền ký ức dấu ái, Bà nói “Tôi gặp Ông Cố Vấn năm 16 tuổi, đến năm 18 tuổi thì làm đám cưới”. Bà có vẻ buồn khi nói đến ngôi nhà ở Đà Lạt. Một vùng trời mộng mơ với những kỷ niệm của ngày tháng êm đềm nơi sứ sương mù vẫn còn vương vất đâu đây. Khi nói về những người con thì Bà Nhu có vẻ bằng lòng với chút hãnh diện.

Tôi cố tình không hỏi gì về trưởng nữ Ngô Đình Lệ Thủy đã bị chết thảm trong một tai nạn xe cộ trên xa lộ vòng đai của Paris. Rất có thể đây là một âm mưu quốc tế còn nhiều nghi vấn chưa được sáng tỏ và tôi cũng không muốn khơi lại những kỷ niệm đau buồn để rồi những giọt nước mắt của bà mẹ lại một lần nữa ướt đẫm trên khuôn mặt đã có quá nhiều khỗ đau.

Ông con trai lớn Ngô Đình Trác tốt nghiệp kỹ sư canh nông, năm nay cũng đã 55 tuổi, lấy vợ người Ý và có bốn con, ba trai một gái. Bà Nhu nói về những đứa cháu nội, con trai của Ông Trác, trong niềm vui “cao một mét tám, to lớn và đẹp trai lắm”. Vợ ông Trác thuộc giòng dõi quý tộc rất giầu có. Ông Trác rất đam mê công việc trồng trọt chăn nuôi và đã chế tạo được nhiều dụng cụ nông cơ thích hợp cho việc canh tác những thửa đất nhỏ. Gia đình Ông Trác sỡ hữu một biệt thự to và rất đẹp trong nội thành La Mã. Ngôi biệt thự này có cách cấu trúc và đáng dấp như một tu viện. Bà Nhu đã ở đấy nhiều năm, nên rất nhiều người lầm tưởng rằng Bà đã tá túc ở một tu viện Công giáo trong khoảng thời gian dài.

Người con trai thứ hai là Ngô Đình Quỳnh cũng đã trên 50 tuổi, tốt nghiệp trường E.S.E.C. (École Suprrieure de l’Econmie et du Commerce) chứ không phải trường H.E.C. (Hautes Etudes Commerciales) như rất nhiều báo chí và sách vở đã sai lầm. E.S.E.C. là trường tư đào tạo các chuyên gia kinh tế và tài chánh cao cấp, có học trình gay gắt và học phí rất cao. Sinh viên được nhận vào học trường này phải vượt qua những cuộc thi cử cam go và sau khi tốt nghiệp được các cơ quan kinh tế và tài chánh trên toàn thế giới trọng vọng . Khi Ngô Đình Quỳnh hoc trường này Bà Nhu đã không đủ khả năng trả học phí nên phải làm giấy xin nợ tiền học. Hiện ông Quỳnh làm đại diện thương mại cho một số công ty Hoa Kỳ ở Bruxelles, thủ đô nước Bỉ. Ông Quỳnh không lập gia đình.

Bà Nhu cười nói “Ông Quỳnh giống Bác”, hàm ý sống độc thân như Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Đang lúc tôi nói chuyện với bà Nhu thì một thiếu nữ người Pháp gõ cửa bước vào với một xấp hình trên tay. Cô bé 17 tuổi này vừa trở về sau chuyến đi làm công việc thiện nguyện giúp các thanh nữ Phi Luật Tân bị bệnh AIDS. Tất cả chi phí cho chuyến đi của cô bé này do ông Ngô Đình Quỳnh đài thọ. Cô bé có những lọn tóc mầu hạt dẻ khoe những tấm hình chụp chung với các nạn nhân của căn bệnh thời đại và ước mong sẽ được trở lại thủ đô của nước Phi Luật Tân để tiếp tục công viêc bác ái. Bà Nhu nói ông Quỳnh sống đạm bạc và rất tích cực trong những hoạt động từ thiện, nên ước vọng của cô bé chẳng phải là một giấc mơ.

Cô con gái út Ngô Đình Lệ Quyên có bằng tiến sĩ Luật từ trường đại học Roma. Lệ Quyên là một luật gia ngành Công Pháp rất nổi tiếng, nhưng chỉ được mời thỉnh giảng và tham luận ở phân hoa Luật của đại học Roma mà thôi. Lý do đơn giản là Lệ Quyên không chịu vào quốc tịch Ý. Luật lệ nước Ý không cho phép những người không có quốc tịch được quyền giảng dậy một cách chính thức trong học trình. Lệ Quyên thường xuyên được mời dự các hội nghị quốc tế và có nhiều bài tham luận xuất sắc làm sửng sốt các “cây đại thụ” của ngành công pháp thế giới. Lệ Quyên có chồng là người Ý, nhưng đứa con trai 7 tuổi lại chính thức mang họ mẹ trên giấy tờ hộ tịch. Bà Nhu hãnh diện nói tên cháu bé là Ngô Đình Sơn, một tự hào dòng họ hay là sự gìn giữ gốc rễ gia tộc.

Mỗi buổi sáng sớm, bất kể thời tiết, Bà Nhu đều “xuống đường” đi bộ chừng độ 10 phút đến nhà thờ Saint Léon dâng thánh lễ hằng ngày. Cũng tại ngôi thánh đường này, lần đầu tiên vào tuần lễ đầu tháng 11 năm 2001, Bà Nhu tổ chức lễ tưởng niệm Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Thông thường sau thánh lễ Bà ở lại giúp dọn dẹp nhà thờ và xếp đặt trưng bày hoa nến. Ngày chủ nhật Bà phụ trách dậy lớp thánh kinh cho các trẻ nhỏ.

Bà gia nhập đạo Công giáo khi lập gia đình, nhưng lúc thiếu thời được giáo dục trong các trường Công giáo, nên có thể nói là Bà đã lớn lên và trưởng thành trong tín lý của đạo Chúa. Trong câu chuyện, Bà Nhu nhiều lần biểu lộ Đức Tin tuyệt đối nơi sự an bài của Đấng Tối Cao. Khi nghe tôi nói có thân nhân đang bị bệnh và rất muốn trở về Mỹ sớm hơn, Bà Nhu đi vào phòng làm việc lấy cho tôi một tượng ảnh Đức Mẹ Maria đúc bằng kẽm to hơn đồng một xu Mỹ kim. Bà nói mang tượng ảnh về cho bệnh nhân thì Đức Mẹ sẽ cứu giúp và chữa khỏi. Tôi nghĩ là vì có Đức Tin mạnh mẽ như vậy nên Bà đã vượt qua được bao cơn sóng gió ba đào mà sống mạnh khỏe đến ngày nay.

Trên đường từ nhà thờ về Bà Nhu cũng thỉnh thoảng ghé lại tiệm bán hoa và cây cảnh, mua vài bông hoa hay một chậu cảnh trang hoàng trong nhà. Ít khi Bà phải nấu nướng vì ăn rất ít và những bà bạn người Pháp thường mang đồ ăn đến cho, nên cũng chẳng bận rộn gì việc bếp núc. Trước kia tôi nghe có người nói Bà Nhu chỉ ăn qua loa, hai ba lần một tuần. Tôi nghĩ là nếu ăn uống như vậy thì làm sao mà… thở được. Bây giờ tôi nghe chính Bà Nhu nói “hai ngày nay tôi chưa ăn gì cả, vì tôi không ăn nên không có bệnh”. Các vị tu sĩ Ấn Độ giáo rất ít khi ăn uống nhưng người nào cũng mạnh khỏe và sống lâu trăm tuổi. Ở các nước Âu Mỹ đa phần người ta chết vì ăn chứ có ai chết vì đói.

Bà Nhu hầu như không đi sắm sửa quần áo giầy dép. Mỗi năm một bà bạn người Nhật gởi qua cho vài cái áo kimono đủ mặc trong nhà, có việc đi đâu thì mặc mấy cái quần áo cũ cũng còn tạm được. Nói đến quần áo, Bà có vẻ đăm chiêu “ở Sàigòn nóng quá nên tôi mặc áo dài hở cổ, Tổng Thống không bằng lòng”. Chiếc áo dài hở cổ được đặt tên là”kiểu áo Bà Nhu” đã một thời là “mốt” của các thiếu nữ Sài Gòn và cũng là một đề tài xôn xao của những người vô công rồi nghề.

Bà kể chuyện trước kia phải đại diện chính phủ tiếp đón phu nhân các vị quốc khách, mà chẳng có đến một món trang sức nên thấy thiếu sót. Nhân có bà vợ một ông bộ trưởng muốn bán mấy món đồ trang sức làm bằng đá đỏ (ruby), Bà Nhu có trình và xin Tổng Thống số tiền sáu ngàn đồng bạc VN để mua lại. Tổng Thống nghe lời giãi bầy cũng hợp lý nhưng yêu cầu người bán phải viết một tờ giấy biên nhận, với đầy đủ lai lịch của những món đồ trang sức này. Bà Nhu nói đó là lần duy nhất Tổng Thống cho tiền và cũng chẳng còn nhớ những đồ trang sức đó bây giờ thất lạc nơi đâu.

Trong lúc nói chuyện, thỉnh thoảng Bà Nhu cũng đề cập đến những diễn biến chính trị, kinh tế và xã hội toàn cầu. Bà có những phân tích, lượng giá vấn đề một cách chi tiết và hợp lý đồng thời đưa ra những kết luận làm người nghe dễ dàng bị thuyết phục. Điều này chứng tỏ tuy sống khép mình trong một căn phòng nhỏ bé nhưng Bà vẫn theo dõi thời cuộc một cách cẩn thận. Bà vẫn còn giữ những liên lạc cần thiết với giới ngoại giao quốc tế trong một giới hạn cẩn trọng.

Nhớ lại Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới năm xưa, Bà nắm hai tay trước mắt nhìn lên trần nhà nói bằng tiếng Pháp “phụ nữ phải được giải phóng, phụ nữ phải được tôn trọng”. Giấc mơ của Bà là người phụ nữ phải có chỗ đứng và tiếng nói trong xã hội. Ước vọng của Bà là người phụ nữ phải có những cơ hội thuận tiện để thăng tiến trong mọi lãnh vực của đời sống. Tiếng nói của Bà rõ ràng, chắc nịch, lên xuống với những cảm xúc làm người nghe rất dễ bị lôi cuốn rồi nhiệt tình ủng hộ.

Trong cả một buổi chiều, lúc nói chuyện này và đột nhiên nói sang chuyện khác nhưng Bà không hề đả động gì đến nước Mỹ mặc dầu Bà biết tôi đến từ một tiểu bang ở vùng Tây Bắc nước Mỹ. Nhiều người nói Bà Nhu căm thù Mỹ lắm, vì những sai lầm trong chính sách đối với VN và nhất là đối với Đệ Nhất Cộng Hòa VN. Vào những ngày tháng cuối năm 1963, cả thế giới đã kinh ngạc nghe và nhìn Bà Nhu mạt sát nước Mỹ và những nhà lãnh đạo của siêu cường này ở tại một địa điểm chỉ cách Tòa Bạch Ốc một quãng đường.

Tôi nghĩ là Bà đã không còn mang những “hận thù” đó trong tim óc nữa và thực sự muốn quên hết để mọi chuyện nhẹ nhàng đi vào lịch sử. Bà kể chuyện vào mùa Xuân năm 1975, hệ thống truyền thanh NBC của Mỹ có xin phỏng vấn trong 30 phút. Lý do Bà chấp nhận lời yêu cầu của NBC và đòi mười ngàn (10,000) Mỹ kim thù lao cộng với hai vé máy bay khứ hồi hạng nhất Paris – Washington DC, vì lúc đó Lệ Quyên rất nhớ và muốn đi gặp ông bà ngoại. Bà Nhu không có tiền trang trải cho chuyến đi, nhưng vì thương con nên bằng lòng trả lời cuộc phỏng vấn để có tiền đưa con gái đi gặp Ông Bà Trần Văn Chương ở thủ đô của nước Mỹ.

Đối với một tổ hợp truyền thông to lớn như NBC thì những điều kiện đó thật quá nhỏ bé và họ đã vội vàng thực hiện cuộc phỏng vấn. Đó là lần duy nhất Bà đi Mỹ và cũng là lần duy nhất Bà tiếp xúc với giới truyền thông quốc tế sau năm 1963. Ngoài ra, Bà chưa từng gặp gỡ hoặc tiếp xúc với báo giới Việt ngữ dưới bất cứ hình thức nào.

Trong quá khứ, đã có vài tờ bào ở Đức quốc và California đăng tải bài phỏng vấn Bà Ngô Đình Nhu. Tất cả những bài “phỏng vấn” đó đều là những ngụy tạo mà độc giả rất dễ dàng nhận ra tính chất giả dối và bịa đặt của người viết.

Bà Nhu cũng không nói gì về vụ phản loạn 1.11.1963 và những người được ngoại bang thuê mướn sát hại chồng Bà. Tôi có nói xa gần đến đám quân nhân phản loạn để dò xét phản ứng của Bà, nhưng không trông chờ ở một sự tức giận thường tình của một con người, vì thời gian đến gần 40 năm cũng đã làm nguôi ngoai cơn thịnh nộ. Bà có vẻ buồn, nhìn qua khung cửa sổ nói một cách nhỏ nhẹ bằng tiếng Anh “đó là một bọn ngu dốt”.

Đồng hồ chỉ tám giờ rưỡi tối. Những ngọn đèn của Paris kết nối làm thành một biển ánh sáng và thành phố đã bắt đầu đi vào cuộc sống ban đêm. Hơn sáu giờ đồng hồ ngồi nói chuyện, tôi đã uống hết hai ly nước bưởi to nhưng tuyệt nhiên không thấy Bà Nhu uống một chút nước nào. Tôi sợ ngồi lâu quá Bà sẽ mệt mỏi, nhưng thực sự thì chính tôi là người đã thấm mệt. Bà Như không tỏ ra mệt mỏi, hay có một dấu hiệu nào biểu hiện sự rã rời sau một buổi chiều dài chuyện trò. Trước khi tôi xin cáo từ Bà Nhu có nói đến cuốn sách của Bà. Theo chỗ tôi được biết thì cuốn sách này sẽ được phát hành cùng một lúc tại nhiều nơi trên thế giới bằng bốn thứ ngôn ngữ: VN, Anh, Pháp và Ý. Bà viết bằng tiếng Pháp và tự dịch sang tiếng Anh và Ý. Bản dịch tiếng Việt đang trong giai đoạn nửa chừng.

Cũng vì vậy mà tôi hạn chế bài viết này trong một kích thước vừa đủ, những gì độc giả muốn biết, hay những gì gọi là “bí mật lịch sử” sẽ rất có thể được nói đến hoặc phân giải trong cuốn sách mà rất nhiều người chờ đợi. Tôi chợt nghĩ đến “ông tướng phường chèo” Nguyễn Khánh. Ông này đi đến đâu cũng cầm cuốn vở học trò huyênh hoang có nhật ký của Bà Nhu trong tay.

Tôi nghĩ rất có thể Ông này lượm được cuốn vở Bà Nhu ghi chép những chuyện vụn vặt của một người nội trợ trong gia đình như hôm nay đi chợ cần phải mua những món gì, đến bao giờ thì phải đóng tiền trường cho con… Ngoài ra chẳng có gì đáng nói tới hay có một giá trị gì cả. Tôi cũng không hiểu được lý do tại sao khi bị đuổi ra khỏi nước mà đương sự còn ôm theo “báu vật” đó để làm gì. Đặt trường hợp “báu vật” đó mang lại danh vọng và lợi lộc hoặc là một thứ vũ khí để để mạt sát nhục mạ Bà Nhu thì chắc chắn độc giả đã được đọc từ lâu rồi.

Tôi bước ra chỗ thang máy để xuống phố lang thang với người Paris, mà trong lòng xôn xao niềm vui, vì không ngờ một “bà cụ” gần 80 tuổi đã vật vã với bao sóng gió phũ phàng của cuộc đời mà lại còn có một sức khoẻ thật sung mãn, trí óc minh mẫn đến như thế. Ở vào tuổi đời như vậy mà còn giữ được thể chất và tinh thần trong một tình trạng gần như lý tưởng thì thật là hiếm có.

Bà Nhu đã thực sự lánh xa những tục lụy phù phiếm của trần gian. Bà sống trong hơi thở nhịp tim của đời sống tận hiến và phó dâng với niềm cậy trong tuyệt đối với sự quan phòng của Đấng Tạo Hóa.

Tôi cầu chúc Bà luôn mạnh khỏe, an vui.

Tác giả: Trương Phú Thứ

Tin đọc thêm trích từ Nguoi Viet Daily News (http://www.nguoi-viet.com/)

Bà Ngô Đình Nhu, nhũ danh Trần Lệ Xuân, cựu Đệ Nhất Phu Nhân Việt Nam Cộng Hòa, qua đời hồi 2 giờ sáng Chủ nhật, trùng ngày lễ Phục Sinh 2011, tại một bệnh viện ở Rome, Ý, theo một nguồn tin thân cận với bà.

Luật sư Trương Phú Thứ, người duy nhất phỏng vấn bà Nhu thời gian sau chiến tranh, và đang liên lạc với bà Nhu thường xuyên để thực hiện cuốn hồi ký của bà, loan báo tin này qua email hôm Chủ Nhật.

Bà Ngô Đình Nhu “trút hơi thở cuối cùng thanh thản và an bình với tất cả các con và cháu nội ngoại quây quần bên giường bệnh,” theo tin của Luật sư Trương Phú Thứ. “Bà đã nhận lãnh các phép bí tích cuối cùng với tràn đầy ân sủng của Chúa Phục Sinh.”

Bà Nhu, sinh năm 1924, là quả phụ ông Ngô Đình Nhu, em trai và cố vấn Tổng thống Ngô Đình Diệm. Vì Tổng thống Diệm không có gia đình, bà Nhu được xem là Đệ Nhất Phu Nhân Việt Nam Cộng Hòa.

Sinh trưởng trong một gia đình trí thức quý tộc, bà học trường Albert Sarraut ở Hà Nội, tốt nghiệp tú tài Pháp. Thân mẫu bà là cháu ngoại vua Đồng Khánh; thân phụ bà là Luật sư Trần Văn Chương, sau này là đại sứ Việt Nam Cộng Hòa tại Hoa Kỳ.

Năm 1943, bà kết hôn với ông Ngô Đình Nhu, và chuyển sang đạo Công Giáo. Bà lấy tên thánh là Maria. Trong thời Đệ Nhất Cộng Hòa, bà Nhu là Dân biểu, chủ tịch Hội Phụ nữ Liên đới. Tuy nhiên, nhiều lời phát biểu của bà trên báo chí và một số hành động khác của bà bị cho là góp phần gia tăng sự bất mãn, dẫn tới cuộc đảo chánh 1 tháng 11 năm 1963.

Vào lúc cuộc đảo chánh xảy ra, bà Nhu và trưởng nữ Ngô Đình Lệ Thủy đang công du Hoa Kỳ để vận động công chúng Mỹ ủng hộ Việt Nam Cộng Hòa. Sau đảo chánh, bà không về lại Việt Nam.

Bà có bốn người con, hai trai hai gái, trong đó trưởng nữ Ngô Đình Lệ Thủy đã thiệt mạng năm 1968 trong một tai nạn giao thông ở Paris.

Những bài khác liên quan đăng trên báo mạng VN.

82 Responses to Bà Trần Lệ Xuân những ngày ở Paris

  1. Trần says:

    Đọc lại nơi đây, vẫn một niềm thương cảm và kính nể cuộc đời bà Trần Lệ Xuân như lần đầu đọc.

    Hình dung nếu ông luật sư Trương có nói xa gần đến đám người văn nô bồi bút bên đối nghịch đã từng vu khống, xuyên tạc, bôi nhọ Bà thì chắc “Bà cũng có vẻ buồn, nhìn qua khung cửa sổ nói một cách nhỏ nhẹ bằng tiếng Việt, “đó là một bọn tiện nhân””.

    Có đọc hai bài trong số 5 bài liên quan HM đã điểm nhưng giờ này not found, vẫn thấy giọng điệu bôi bác cho dù khéo hơn. Dẫu rằng “Bà Nhu đã thực sự lánh xa những tục lụy phù phiếm của trần gian. Bà sống trong hơi thở nhịp tim của đời sống tận hiến và phó dâng với niềm cậy trong tuyệt đối với sự quan phòng của Đấng Tạo Hóa”, nhưng nhân gian vẫn thấy…đáng buồn!

    Tin ông luật sư Trương là một người trọng sự thật. Bài viết của ông ý nhị tuyệt vời. Đọc câu “Tôi bước ra chỗ thang máy để xuống phố lang thang với người Paris, mà trong lòng xôn xao niềm vui…” tưởng như gặp lại cái sự lãng mạn giản dị “Đời ơi ta yêu người lắm” trong truyện ngắn Lẵng quả thông của nhà văn Nga Pautopski.

  2. Đào Mả says:

    Thế là … deleted by Admin

  3. Jenny U. Bui says:

    Bài phỏng vấn Bà Ngô Ðình Nhu năm 1982 (in English with transcript):
    http://openvault.wgbh.org/catalog/org.wgbh.mla:f1b35fec863beb654d0e20ddde0bc4f11c1a3f8e

  4. bita says:

    Cháu xin mạo muội góp ý kiến tí. Các bà phu nhân chính quyền Sài Gòn cũ ít nhiều có sức ảnh hưởng nhất định đến công chúng nhất là cánh phụ nữ, giống kiểu như bà Michelle Obama ở Mỹ. Điều này không hề thấy ở VN ta ngày nay….Có lẽ thông tin về phu nhân và gia đình nói chung của các ngài ấy là….bí mật quốc gia?!

  5. chuoisnguj says:

    Cảm ơn” Chăn bò tốt bụng ” đã đưa thêm rất nhiều hình ảnh về người phụ nữ quyến rũ này. .Nói chung các bà hoàng theo như tôi được biết đều đẹp và khi thế cuộc xoay vần thì các bà rất khổ . Ngọc hân , Nam Phương , Lệ Xuân …..
    Ngọc Hân trẻ tuổi làm vợ vua QT đến khi ông mất phải bồng con trốn chạytrong hãi hùng .
    Bà Nam Phương nhìn lúc nào cũng đẹp hiền và sang trọng .Cuộc đời bà chẳng một chút vui.
    mẹ tôi không thích chữ ”lệ” nếu đặt tên cho các cháu là cụ gạt phắt, dù lệ còn có nghĩa là đẹp .Cảm ơn HM và các còm đồng cảm .

    dù ”lệ” còn có nghĩa là đẹp .

  6. quang dung says:

    Cái áo dài có cái cổ hở,mà bà Nhu cách điệu nên còn gọi là ” Cổ Bà Nhu”, thế mà có những kẻ gọi là tàn dư thối nát xấu xa, là văn hóa đồi trụy, là rặt me Mỹ , là đĩ thõa . Các bác ý bây giờ thấy đám cháu chắt trong nhà mình mặc đồ như thế nào ? Toàn là hở vú, hở quần chíp, mặc áo thì sao ? áo ngoài mỏng và trong suốt, còn áo lót thì chỉ che 2 cái ti, còn lại là đem ra khoe cho thiên hạ nhìn. Vậy gọi là gì nhỉ?

  7. Sy Nguyen says:

    Mỗi dịp 30 tháng tư sắp về, trong đầu tôi lại nảy ra sự so sánh giữa việc chấp nhận đầu hàng của Chính ủy lữ đoàn Bùi văn Tùng và Chamberlain.

    Trưa ngày 30 tháng Tư năm 1975 tại phòng khánh tiết Dinh Độc Lập, Khi tổng thống Dương Văn Minh cùng toàn bộ nội các Sài Gòn đang chờ đợi thời khắc lịch sử, Theo tường thuật của nhà báo Borries Gallasch và Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, Tổng thống Dương Văn Minh tỏ ra bình tĩnh và giữ tư thế đúng mực:”Chúng tôi xin bào giao chính quyền cho cách mạng”. Nhưng Trung tá chính ủy lữ đoàn tăng 203 Bùi văn Tùng nói:”các ông không còn gì để bào giao, chỉ có đầu hàng vô điều kiện”.

    Trong cuộc nội chiến Bắc Mỹ, Chamberlain đã chỉ huy chiến thắng hai trận chiến là Gettyburg và Five Forks. Khi kết thúc chiến tranh, ông đã được phong anh hùng và tổng thống Lincoln đã chọn Chamberlain đại diện toàn quân đội liên bang miền bắc vinh dự nhận sự đầu hàng của các bang ly khai miền nam tại Appomattox. Tại đây, Chamberlain cả đã làm toàn thế giới khâm phục, vì ông đã không tỏ ra kiêu hãnh với những trận chiến hết sức hào hùng của mình, trái lại, với tấm lòng khoan dung và kính trọng con người: ông đã yêu cầu quân lính của mình đứng nghiêm chào tướng Robert E. Lee và đội quân miền nam chiến bại. Tất nhiên hành động ấn tượng đó, không hề nghịch với tư tưởng của tổng thống Lincoln, người mà ít lâu sau đó có bài diễn văn nổi tiếng với những ý tưởng như “the Government of people, by the people and for the people” (chính quyền của dân, do dân và vì dân).

    Tôi không hề có ý đánh giá thấp cá nhân ông Bùi Văn Tùng, nhưng hành động đó của ông nó hoà điệu hoàn toàn với những diễn tiến tiếp sau ngày đó, của cả một tập thể khá đông, của bên chiến thắng rất kiêu hãnh, hồ hỡi và hả hê. Chính sự kiêu hãnh và hả hê cùng thái độ kỳ thị đã khoét sâu thêm nỗi đau thương mất mát của một bộ phận dân tộc. Trái lại, tôi khâm phục những nhân vật như Lincoln và Chamberlain, chính lòng khoan dung và thái độ tôn trọng con người đã nhanh chóng hàn gắn vết thương của hai miền và nhân dân Mỹ thành một quốc gia thống nhất và hùng mạnh đến ngày nay.

    • Hoai Huong says:

      Chi tiết trung tá Bùi Tùng có mặt trong phòng khánh tiết là sai. Người nói câu đó là Đại úy, trung đoàn phó trung đoàn 66,quân đoàn 2. Trung tá Bùi Tùng chỉ cò mặt sau khi Đại úy Thệ đưa TT.DVM ra xe Jeep sang Đài phát thanh, Trung tá bùi Tùng đi một chiêc xe khác theo sau.
      Ngay cả trong các văn bản tường thuật sự kiện này của Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh cũng xác nhận lúc đó người nói là Đại úy Phạm Xuân Thệ, vì chính Chuẩn tướng đã đứng đón người của quân giải phóng ở cầu thang tầng chệt, và người Tướng Hạnh gặp là Đại úy Thệ, sau đó Tướng Hạnh đưa vào phòng khánh tiết, tất cả nội các Chính quyền Sài Gòn đã có mặt đầy đủ.
      Có thể tham khảo thêm thông tin trên các trang web nói về sự kiện này.

    • Dan den says:

      Nhân nói về câu tuyên bố của chính ủy BVT vs TT. DVM : ” Các ông không có gì để bàn giao , chỉ có đầu hàng vô điều kiên ! “, làm tôi gợi nhớ đến câu đối đáp giữa cố TT PVĐ và nhà vua Thái Lan , trong chuyến thăm TL của TT. PVĐ vào năm 1977 ( Cựu ĐS Nguyễn Trung, người có mặt lúc ấy kể lại):
      – Cố TT.PVĐ : Chúng tôi rất tự hào vì dân tộc VN đã đánh thắng 2 đế quốc to !
      – Nhà Vua TL : Chúng tôi cũng rất tự hào vì…không phải đánh với đế quốc to nào cả.
      Có lẽ, người cộng sản từ chỗ quá tự ty ( trước đó) , một khi có thắng lợi thì dẫn đến KIÊU NGẠO, nhằm che đậy sự mặc cảm ? .
      Chính bệnh vĩ cuồng, kiêu ngạo này đã đẩy đất nước VN đến chỗ nghèo nàn , tụt hậu cho tới ngày hôm nay. Vì họ đã bỏ qua biết bao cơ hội tốt để xây dựng đất nước và đoàn kết dân tộc.
      Xem hồi ký : “Hồi ức và Suy nghĩ” của Cựu Thứ trưởng ngoại giao Trần Quang Cơ cho ta thấy rõ điều này .http://sontrung.blogspot.com/search/label/TR%E1%BA%A6N%20QUANG%20C%C6%A0%20*%20H%E1%BB%92I%20K%C3%9D

  8. quangdung says:

    Xin lỗi chủ nhà và các coment khác nha,vì tôi coment lạc đề tí. Thưa KTS vân, chắc bà biết rồi đó, khi ông Khương không muốn làm lớn chuyện cho người khác cười nên ông có ý hòa giải ,thì liền ngay sau đó nhiều báo chí cho rằng ông Khương có lỗi mới như vậy. Rồi E dùi cui đưa ra nhân chứng xúc phạm ông Khương( dùng từ the so called coach….. ), rồi lại dọa cấm bay đối với ông khương, Vậy tại sao E dùi cui xử sự như vậy? Bà có biết trước k đây, E dùi cui đã từ đối xử thậm tệ với người tàn tật, rồi cho an ninh hàng không câu lưu bà doanh nhân có con nhỏ….. Nếu chúng ta cứ nhịn họ thì họ cứ làm tới, coi hành khách như là người đin xin.Nếu là bà thì bà có đủ “nhẫn” không ? dù biết kiện cái hãng hàng không này giống như con kiến mà kiện củ khoai thôi. Và bà có biết tại sao lại có hỗn danh : Sorry Airlines ? Vì họ chuyên trễ chuyến bay , đáng chê là họ chỉ xin lỗi rồi hết, chẵng giải thích gì thêm , cũng chẵng giúp đỡ hành khách.Nên cái bọn tây nó gọi như thế.Chào bà

    • Hiệu Minh says:

      Có lẽ bác QD chuyển comment này sang entry trước thì hay hơn. Rất nhiều người vẫn đọc bài về hàng không mà. Để trong entry này không tiện chút nào. Cảm ơn bác.

  9. Kim Dung says:

    Cảm ơn LS Trương về bài viết này. Với KD, đây là một bài viết đứng đắn, công bằng, công tâm của một người LS có tâm, và có văn hóa.

    KD thích câu nói này của LS Trương: “Tôi đã không làm như vậy (phỏng vấn hoặc gài những câu hỏi mang tính nghiệp vụ) vì lòng kính trọng đối vơi Bà và lương tâm ngay lành của tôi”

    Toàn bộ bài viết như một câu chuyện kể nhẩn nha, chậm rãi về cuộc sống của một người đàn bà từng sống ở đỉnh cao của quyền lực, giàu sang, nhung lụa. nay trong cảnh sống của đời sống bình dân, nhưng rất biết bình thản chấp nhận.

    Ở bà TLX, giữ được phong cách đó là bởi cá nhân bà có đời sống khá lành mạnh, biết thích ứng, bởi có lẽ bà có Đức tin ở Chúa. Đó là niềm tin tâm linh riêng bà, nhưng có lẽ cũng là người đàn bà trong sâu xa, rất kiêu hãnh, biết cách gìn giữ phẩm cách ngay cả khi thất thế.

    Sau những khổ đau, bất hạnh khủng khiếp của một số phận lịch sử, bà sống được an nhiên tự tại, có lẽ còn bởi sự thành đạt, giỏi giang của các con. KD rất thích chi tiết cô con gái Ngô Đình Lệ Quyên rất giỏi giang nhưng ko chịu nhập quốc tịch Ý. Và cũng bùi ngùi khi nghe câu chuyện, để có tiền, bà TLX chấp nhận trả lời phỏng vấn duy nhất để có 10000 Mỹ kim đưa con gái sang Mỹ thăm ông bà ngoại.

    Và cũng rất kính nể việc làm từ thiện ẩn danh của bà Capaci, “một cư dân thành Milan nước Ý, cũng là một trong bẩy người phụ nữ giầu nhất thế giới. Bà Nhu chưa được một lần gặp vị ân nhân này và mãi đến bốn năm sau khi Bà Capaci tạ thế, Bà Nhu mới được biết tên cũng như thanh thế và sự nghiệp của người đã gia ân cho mình” .

    Hẳn có lẽ, bà Capaci ngại nếu biết bà TLX sẽ từ chối chăng (Câu chuyện người đàn bà gửi tiền cho bà TLX đã đăng trên ANTG cuối tháng, số Tết âm lịch cách đây mấy năm)

    Lịch sử như một dòng sông đã trôi vào quá khứ. Còn giờ đây, được nghe được hiểu thêm tính cách một người đàn bà từng quyền cao chức trọng, và trong tinh thần bà vẫn có gì đó của sự tự trọng, của sự bằng an tâm hồn, và thanh tao, quả là đáng nể

    Cả 2 người đàn bà trong bài viết này đều đáng trọng.

    Cảm ơn HM đã đăng lại bài viết này cho cánh phụ nữ như KD được nhìn sâu vào trong đời sống xã hội, đời sống những người đàn bà đẹp, làm nên dư vị đặc sắc của cuộc đời, dù hạnh phúc hay bất hạnh, dù đang nhan sắc hay đã xế chiều…

    • Hiệu Minh says:

      Bài viết hay và hấp dẫn.

      Chi tiết về tướng Khánh và cuốn nhật ký của bà TLX làm cho người đọc cảm giác như bị hạt sạn va vào răng.

      • Kim Dung says:

        Thế mới hay, Cua à, trong giới chính trị, thì ở đâu cũng có những người có tầm, và thấp tầm. Cái sự võ biền, huênh hoang kiểu đó chả được LS Trương gói trong mấy chữ “ông tướng phường chèo” là gì?

    • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

      Quân tử trong nguy khó thường giữ mình
      tiểu nhân trong nguy khó thường làm bậy… 😡

  10. Le Dung says:

    Nhìn bà Lệ Xuân qua ảnh, tôi thấy tiếc đám chị em xứ Việt bây giờ, chỉ thích mặc đồ khoe từ chân đùi bẹn mông rốn đến vú vê, nói năng thì bập bõm nhu mấy em thi người đẹp, hoa hậu đó, chán không thể tiêu hóa nổi. Mất gốc cả !

    • Huong says:

      So sánh TLX với “đám chị em xứ Việt bây giờ” thì e rằng quá khập khiễng. Nên chăng chỉ nên giới hạn trong số các đệ nhất phu nhân VN (cả VNCH lẫn CHXHCN VN) từ thời những năm 60 của thế kỷ trước đến nay thì cũng không có ai bằng cả về sắc lẫn về tài,từ kiến thức, phong thái đến hình ảnh (họp báo, với chồng, con…) trước công chúng.

      • xoithit says:

        Còm gốc cũng giống như ý chị HH nói. Qua kiểm duyệt thì nó thành như vậy. Có trách, phải trách chủ nhà 😀

  11. nguoitrungnien says:

    Mời các còm sĩ xem thêm hình ảnh và video về bà Trần Lệ Xuân

    NGHĨA TỬ LÀ NGHĨA TẬN

    Dù khi còn quyền lực, bà đã có thái độ phân biệt tôn giáo nặng nề, đàn áp Phật tử … nhưng khi không còn tham gia chính trường, phần đời còn lại của bà (như viết trong entry) không có gì đáng trách.

    Chúng ta, thế hệ con cháu.., đối với người đàn bà này nên có cái nhìn ” Nghĩa tử là nghĩa tận”. Không nên bươi móc chuyện xưa, nhưng cũng không nên ca ngợi quá lời.

    Riêng tớ phải công nhận bà là người có sắc, có tài. Phụ nữ mà toàn hảo quá cả về sắc, tài và đức thì chắc là … không có ! (Xin chị em đọc xong đừng có mà mắng chăn bò là phân biệt giới tính)

    • Hiệu Minh says:

      He he ông chăn bò… Thích người đẹp nên lộ danh tính mất rồi.

      • nguoitrungnien says:

        Thỉnh thoảng tớ thấy trên báo lề phải 100% cũng có những bài viết hợp tình, hợp lý, như bài “Hàng không VN thua cuộc trên chính sân nhà mình” của phóng viên Quý Thanh, như đường link dưới đây

        http://www.cand.com.vn/vi-VN/kinhte/2011/4/148241.cand

        @ Cơ trưởng Hiệu Minh : vì lý do an ninh hàng lốc (nguyên văn tiếng Mẽo là security blog aviation) cũng như an toàn không gian..lốc (safety blog environment) cho cơ trưởng và phi hành đoàn, và thể theo lời khuyên của tiếp viên trưởng Ms…., những người có rất nhiều tiềm năng “gây rối” như đám cao bồi và bọn võ sư, luật sư … không nên có mặt trên các chuyến bay HM007. Vì vậy, muốn lên máy bay thì đành phải hóa trang để mấy anh bên Cục An ninh hàng blog không lưu ý nhiều đến máy bay HM007 . Thông cảm hé.

      • Ngứa mồm says:

        Hóa trang gì mà viết “Xin chị em đọc xong đừng có mà mắng chăn bò…”. Giấu đầu bò hở ngẩu pín…

        He he. Nhưng bọn tôi vui khi thấy anh trở lại sân chơi Tý Đạo Đu này. Cứ tưởng lão bỏ.

        Nhưng thấy comment toàn thumb up liên hồi thì đoán đây ắt là NCB rồi…

    • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

      @Gã Cao Bồi Lương Thiện: Phụ nữ mà toàn hảo quá cả về sắc, tài, và đức thì chắc là…không có

      Phản đối ý kiến này của chàng Chăn bò! theo tôi thì ít nhất là có một người:
      – Mẹ tôi có đẹp không? Với ai thì không biết với tôi thì bà rất đẹp
      – Mẹ tôi có tài không? Việc bà quán xuyến gia đình, chăm sóc con cái đã tài lắm rồi
      – Mẹ tôi có đức không? Tôi thấy bà cũng giống như bao phụ nữ khác, đức hy sinh cho chồng con… 😡
      Tôi Không nghĩ dùm ai, nhưng tin rằng có nhiều người nghĩ như thế! hì hì

      • Kim Dung says:

        ÔI! Thế con trai 9 tuổi của Bà cụ cũng rứt đẹp?

      • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

        Ai lại đi khen đàn ông đẹp! chẳng khác gì bảo họ là Hifi (đa hệ)…hu hu… 🙂 😉 😡

      • Kim Dung says:

        Tiếc thật! Thế chắc con chai 9 tuổi của Bà Cụ rứt xấu?

      • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

        Chẳng cần nghiêng nước nghiêng thùng
        Chỉ cần nghiêng đổ Kim Dung là vừa… 🙂 😉 😡

      • Daqui says:

        Châm chân mất rùi , có người đã làm Nàng…” nghiêng đổ ” rồi , Đằng Âý ơi !??

      • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

        Ván kia ai đóng thuyền rồi
        Thôi đành lên núi kiếm chùa quy y
        Giữa đường duyên gặp Dã Quì
        Hồi tâm chuyển ý dại chi tu hè??? 🙂 😉 😡

      • Kim Dung says:

        Lại “hen” tiếp rùi! Khổ!

      • Kim Dung says:

        To DQ: Lại “hen” tiếp rùi. Khổ!

      • Daqui says:

        Hihi , KD có ok ko ? Hay tất cả “thần Dân ” đều là … của Nữ Hoàng T.R ?

      • Kim Dung says:

        To DQ: He,…he…Tép Riu thì bé lắm, ko ôm nổi tất cả như…Nước Gạo được. Phải hông? ANDT

        To ANDT: Hồi tâm chuyển ý dại chi tu hè?
        ——————
        Lời chàng non nỉ, não nề
        Tim nàng thổn thức mê mê màng màng
        Chốn này chốn của nhân gian
        Lời này lời của một trang Vớ Vần (Vớ Vẩn)
        Lòng nàng đã thấy mừng thầm
        Lời nàng ngó í ra phần… kiêu sa

        Ha ha…há…há…ha…ha…

      • Daqui says:

        Ơ thế cuối cùng thì ” Nàng ” là ai đây ? Chả lẽ đong đi đưa lại rơi vào … mình sao ? hehe .!

      • xoithit says:

        Báo chí hết tin quay ra đập HMT và cậu bé 9 tuổi người Nhật. Trên blog HM, cậu bé 900 tuổi người Việt vẫn bình an

  12. Tom tep says:

    Bac HM co biet Thuong toa Thich tri Quang bay gio o dau? Va dang lam gi ? Va sau 75, ong ay im hoi, lang tieng?

  13. Tom tep says:

    Cai may Chem do chua duoc su dung de chem nhung nguoi CS.

  14. Tom tep says:

    luat 10/59 chi chem Ba Cut [tuc LE QUANG VINH].

    • Hiệu Minh says:

      Tác giả blog đăng bài viết này để mong sự đoàn kết chứ không phải dùng entry để khoét sâu mối hận thù. Xin cảm ơn ông Tom Tep đã lưu ý.

      • Ai Nghĩ Dùm Tôi says:

        Nếu không có phạm quy (quy tắc blog, quy tắc đạo đức, văn hoá), thì nên để thông tin được đa chiều mới đi đến tận cùng vấn đề. Cấm đa chiều khiến người ta nghĩ mình ĐA CHIÊU… 😡

      • Tom tep says:

        Hay danh gia trung thuc ve nhung con nguoi lam nen lich su VN o hau ban the ky 20,CONG va TOI;hau qua cua nhung nguoi ay de lai cho lich su VN la gi?Va ngay hom nay,dan toc Viet Nam con gi?va mat gi?

  15. Trịnh Xuân Nguyên says:

    Em biết tin bà Trần Lệ Xuân qua đời từ trang của GS Trần Hữu Dũng, và cũng như GS đã nhận xét, đây có lẽ là bài viết chân thật nhất về bà.

    “Nhìn lại quá khứ với sự bao dung, tha thứ thì sẽ giúp cho sự hàn gắn chiến tranh, xóa bỏ hận thù đến nhanh hơn so với 36 năm đã trôi qua”.

    Bên nhà vợ em cũng có bác ruột từng là đại uý của VNCH, bác ấy đã từng xuống tàu qua Mỹ năm 1975 nhưng chỉ một thoáng nghĩ rằng :” mình đi rồi vậy còn con cái, anh em ngoài Bắc biết bao giờ gặp lại.” Và rồi bác ấy ở lại, đi ”cải tạo” rồi giờ sống thanh thản ở Bình Dương. Như bạn HH đã viết:” Chỉ mong sao mọi người nghĩ về hai chữ Việt Nam và đừng vì những bất đồng chính kiến mà làm cho Việt Nam vẫn cứ phải ẩn chứa một cuộc chiến không khói súng nhưng vẫn gây ra những vết thương”.

    Bà Trần Lệ Xuân đã ngậm cười nơi chín suối, con xin được nghiêng mình trước vong linh bà.

    • Trịnh Xuân Nguyên says:

      Tiếp chuyện của Bác em: nói chuyện rông rài từ thời trước 75, nói về Nguyễn Cao Kỳ, Nguyễn Văn Thiệu …vv rồi đến các ca sỹ như Hùng Cường, Mai Lệ Huyền…rồi lại quay lại chuyện thế sự bây giờ em thấy bác ngậm ngùi: ” Mày biết k? ngày trước Sài Gòn được gọi là Hòn Ngọc Viễn Đông, giờ đây nó đâu còn nữa!!! Cùng một Chủ tịch nước, cùng một Thủ tướng sao chỉ thấy dân Bắc vào Nam làm ăn là sao?”

  16. cua đồng says:

    Bác TTV
    Bà TLX để lại một khoảng rừng gỗ Tếc ở Buôn Mê Thuật rất đẹp.Rừng hoa gạo của bác thế nào-HỔ để lại da.

    • KTS Trần Thanh Vân says:

      Cua đồng ơi.
      Tôi không thể có rừng Hoa Gạo, nhưng sẽ có CON ĐƯỜNG HOA GẠO.
      Dứt khoát sẽ có

  17. Kim Dung says:

    Cảm ơn Tổng Cua nhìu nhìu. KD sẽ đọc sau vì đang mắc việc quá. Nhưng rất thích những bài viết về bà TLX. Đọc xong có thể hiểu người viết đứng ở đâu, tầm tư duy, và tầm văn hóa của họ thuộc hệ quy chiếu nào.

  18. KTS Trần Thanh Vân says:

    Tôi được đọc bài này của tác giả Trương Phú Thứ lâu rồi, từ sau chuyến đi Châu Âu mùa hè năm 2008, có qua cả vườn hoa quanh tháp Eiffel ở Paris và qua cả thành Milan, một thành phố nước Italy, có đồi núi ẩn hiện rất đẹp mà tác giả nhắc đến trong bài này. Chỉ tiếc là, tôi biết những địa chỉ này có liên quan đến bà Trần Lệ Xuân hơi muộn, nên ước muốn tìm gặp bà, cho dù bị bà từ chối không tiếp, đã không thực hiện được.
    Tiếc vậy là tiếc vậy thôi. Bà tuổi Giáp Tý ( thua mẹ tôi 4 tuổi ) bà ra đi ở tuổi này đã là thọ lắm rồi.
    Hôm nay, tại Hà Nội, con xin kính cẩn nghiêng mình trước vong linh bà

    • Trịnh Xuân Nguyên says:

      Em xin lỗi bác Trần Thanh Vân vì hơi lạc đề nhưng hôm trước em về Thái Nguyên đi tìm lại mấy cây gạo ngày trước nhưng thật tiếc vì cây thì đã bị chặt và cây thì đã được người khác mua mất rồi. Rất tiếc vì không giúp được gì cho Bác,

      • Hiệu Minh says:

        Có lẽ do họ đọc blog HM nên đã nhanh chân mua trước rồi. Thông tin về mua bán không nên rao trên mạng 🙂

      • KTS Trần Thanh Vân says:

        Cám ơn Trịnh Xuân Nguyên, tôi đã có thông tin về Hoa Gạo, sẽ đi xem và thu thập trong dịp tới

  19. xoithit says:

    Nhìn ảnh thật bà TLX mới thấy trong phim Ván Bài Lật Ngửa, diễn viên đóng vai bà Xuân (diễn viên Hà Xuyên ???) hoá trang trông giống thật.

    • Kim Dung says:

      Đó là Minh Hòa, ko phải Hà Xuyên. Minh Hòa, diễn viên, NSUT của đoàn kịch nói HN hay sao đó mình ko nhớ rõ. Nhưng đây là diễn viên có khuôn mặt giống bà TLX nhất

      • KTS Trần Thanh Vân says:

        KD nói đúng.
        Minh Hòa ngoài đời cũng là “Một phu nhân nhỏ nhắn” giống bà Trần Lệ Xuân

      • xoithit says:

        Minh Hoà là người đóng TLX trong phim truyền hình Ông cố vấn bác KD ạ.

        Vừa tìm lại thì thấy diễn viên đóng bà TLX trong Ván bài lật ngửa tênlà Thu Hồng. Phim cũng lâu rồi, ngày xưa lại còn đen trắng 🙂

      • Kim Dung says:

        He…he…Nhầm lẫn giữa 2 phim. có lẽ vì MH giống TLX quá, nên mình chỉ nhớ Minh Hòa.

  20. Quý Vũ says:

    Xin trân trọng cảm ơn tác giả Trương Phú Thứ và bác HM.

  21. Chuột Nhắt says:

    http://vietnamnet.vn/vn/tin-nhanh/18166/tran-le-xuan–nguoi-dan-ba-met-moi.html
    đọc lướt qua bài này buồn quá.
    Gần đây có đọc bài phỏng vấn bà Đặng Tuyết Mai, giờ đọc thêm về bà Trần Lệ Xuân. Ngưỡng mộ cách ứng xử tinh tế của những người phụ nữ trí thức Tây học ngày xưa.

  22. Nhat Dinh says:

    Bài viết của Trương Phú Thứ hay, dễ đọc, chuyển tải được thông tin về một TLX thật (ít ra đọc thấy vậy, còn tôi chả quen biết chi mà kiểm chứng).

    Sau khi người Việt ở VN đã xóa bỏ hận thù với Mỹ thì bước tiếp theo là xóa bỏ hận thù với đồng bào mình. Tổng Cua gọi 30/4 là ngày hết chiến tranh nghe chưa đạt vì thật ra còn đánh nhau dài dài hơn chục năm nữa, số người chết không ít. Có lẽ gọi là ngày “thống nhất đất nước”, bỏ chữ chiến thắng và giải phóng hoàn toàn đi. Nhưng thể nào cũng bị ném đá là hữu khuynh!

    • Chuột Nhắt says:

      chúng ta đừng bàn chuyện này nữa, hãy để thời gian xóa nhòa quá khứ & giới trẻ sẽ chẳng nhớ gì đâu

  23. Chuột Nhắt says:

    Cố gắng tìm kiếm nhưng chỉ có hình bà Xuân thời trẻ. Cua Times có hình nào của bà trong thời gian cuối đời không vậy bác HM? Bài này đọc đến lần 2-3 vẫn còn xúc động.

    • Hoai Huong says:

      Theo HH biết thì chỉ có những tấm hình gia đình chụp khi gặp mặt nhân ngày giỗ, hay Noel, hay các cuộc nghĩ hè… và chỉ mang tính chất kỷ niệm trong nội bộ gia đình thân tộc. Bà TLX sống gần như ẩn dật, nhất là sau 4,1975 bà càng như khép mình hơn, nên gần như không giao tiếp, và cũng không có ai được phép chụp ảnh bà với mục đích khác ngoài kỷ niệm, lưu niệm. Có thể trong hồi ký của bà được công bố sau khi bà mất sẽ có những bức ảnh sau này của bà. Phải đợi thôi.

    • Kim Dung says:

      Có một cái ảnh bà TLX cuối đời, trông rất già, ko còn nhận nổi ra bà bởi những biến cố quá khủng khiếp trong đời, đăng trên báo ANTG cuối tháng, nhưng cũng lâu rồi. Có lẽ mọi người đều muốn nhìn thấy hình ảnh của một TLX sang trọng, lộng lẫy, nhỏ nhắn, yêu kiều chăng. Hoặc bà rất ý thức về mình, nên ko muốn những tấm ảnh của tuổi già bị lọt ra ngoài, trước công luận

  24. Hiệu Minh says:

    Là người sống ở phía bắc của nước Việt bị chia cắt, nghe quá nhiều chuyện về luật 10-59, rồi những chuyện sau đó ở miền Nam, ném bom miền Bắc và sau này khi sống ở nước ngoài rất nhiều năm, tôi cũng suy nghĩ rất nhiều khi đăng bài này.

    Người ta bảo, khó nhất là thay đổi nhận thức của chính mình khi đã ở tuổi tri thiên mệnh.

    Cũng vì thế, mong các bạn, khi bình luận những entry như thế này, cần giữ hòa khí, nhất là kỷ niệm ngày kết thúc chiến tranh 30-4 sắp đến gần.

    Nhìn lại quá khứ với sự bao dung, tha thứ thì sẽ giúp cho sự hàn gắn chiến tranh, xóa bỏ hận thù đến nhanh hơn so với 36 năm đã trôi qua.

    Cảm ơn các bạn đã lưu ý. HM Blog.

    • Hoai Huong says:

      “Nhìn lại quá khứ với sự bao dung, tha thứ thì sẽ giúp cho sự hàn gắn chiến tranh, xóa bỏ hận thù đến nhanh hơn so với 36 năm đã trôi qua”

      HH đồng ý với HM. Trong cuộc chiến tranh VN, rất nhiều gia đình ở miền Nam mà một nửa là theo lính quốc gia, một nửa theo lính giải phóng. Ngay trong gia đình bên nội của HH, chú là dân kháng chiến tập kết ra Bắc, con trai ở lại và sau là phi công Không lực Sài Gòn, và trong một trận chiến bị bắt làm tù binh thì giáp mặt với bác (ba HH) trong chiến khu.. Còn bên ngoại của HH thì chỉ có mỗi mẹ HH là dân kháng chiến, còn thì … và bây giờ phần lớn các dì các cậu, các anh chị… đang định cư ở Pháp, Mỹ.

      Với “kẻ thù” mà ta hôm nay xem như bạn và đối tác trên mọi phương diện, thì với đồng bào cùng dòng máu Việt tại sao phải phân chia, phải hận thù..

      Trong ngôn từ xử dụng, HH cũng thấy càng sau này ít ai dùng từ “ngụy” để chỉ chính quyền Sài Gòn trước năm 1975. Trong văn chương, các nhà viết tiểu thuyết chiến tranh cũng đã có những trang viết về các sĩ quan quân lực Việt Nam Cộng hòa bằng cái nhìn khác, chính xác hơn kiểu ngày trước cứ “địch” là xấu xa, tàn bao, ngu dốt, tham lam, ăn chơi trụy lạc… 36 năm, quá dài để hàn gắn vết thương chiến tranh, nhưng cũng chưa phải là muộn. Chỉ mong sao mọi người nghĩ về hai chữ Việt Nam và đừng vì những bất đồng chính kiến mà làm cho Việt Nam vẫn cứ phải ẩn chứa một cuộc chiến không khói súng nhưng vẫn gây ra những vết thương.

    • qx says:

      Nếu lão Cua mà đi lục lọi tìm hiểu thực chất luật 10-59 là gì, tại sao có nó thì sẽ có cái nhìn cực kỳ khác (khác hẳn, bật ngửa luôn).

      qx

      • V. A says:

        Tò mò quá, qx cho biết thực chất cái luật đấy được không? khái quát cũng được, tôi cũng chỉ muốn hiểu đúng về lịch sử thôi! cám ơn nhiều!

      • qx says:

        Tò mò và muốn biết sự thật lịch sử là hai giá trị tốt đẹp, quan trọng mà một người chuộng lẽ công bằng mới có được.

        Loại người đáng nể này thường tự tay mình tìm tòi, khảo cứu (công phu lắm) và tự rút ra kết luận, họ dứt khoát không nghe người khác nói, không đọc tài liều người khác tìm đưa tới, đặc biệt trong thời buổi cộng sản, cộng hòa, đảng điếc năm bảy bầy nhiễu loạn thông tin, tùm lum danh tính.

        Kính,

        qx

      • hgiang says:

        qx noi gium di, dâu phai ai cung co thoi gian di tim tài liêu, và qx noi thi chac không sai.

    • Tom tep says:

      Chung ta deu la con dan nuoc Viet,chi muon dat nuoc khong bao gio bi Bac thuoc lan thu 2 o the ky 21 nay.

  25. Hoai Huong says:

    Cảm ơn HM đã tặng entry này. HH cũng có ghé qua căn hộ của bà ở Paris thăm bà. Nói chung cảm giác về một cuộc sống cô độc ở căn hộ đó hình như ám vào tất cả mọi thứ đồ vật và hình ảnh trong nhà. HH chỉ thấy thương bà và luôn giữ một mối thiện cảm (thật là lạ) đối với người đàn bà đẹp, tài năng và sắc xảo có cuộc đời vừa vinh quang tột đỉnh vừa cay đắng với nhiều bi kịch.

    Điều an ủi cuối cùng của bà TLX là ra đi trong sự có mặt đầy đủ các con cháu nội ngoại. Đó có lẽ là sự ấm áp cuối cùng mà bà được hưởng ở trần thế, và cũng là chấm dứt chuỗi ngày dài cô đơn, nhất là những ngày mùa đông Paris lạnh lẽo.

  26. HTH lần đầu tiên được … tèm, tém, tem!
    1 cục gạch cho bài viết về gái họ Trần …

    • Nhân says:

      đây là cuộc phỏng vấn người thật việc thật bạn ạ!Bạn ghét sự thật đến thế sao? lại đòi ném gạch, rồi xách mé gái này gái nọ một bà lão 87 tuổi vừa mới qua đời???

      • có thể bác NHÂN đã hiểu lầm ý của HTH:
        – Bóc Tem: bằng 1 cục gạch (xếp hàng hay lấy gạch để thay cho người)
        – Người họ Trần thì rất tự hào về danh giá và nếu ai mang Họ Trần thì đều hiểu câu nói nôm na “con gái họ Trần có tiếng danh giá và sắc sảo về chưởng hay át vía …các ông chồng”. Thực tế cuộc đời của Bà TLX cũng không nằm ngoài tiền lệ ấy!
        Mấy ý trao đổi mong bác NHÂN hiểu thêm về HTH.

    • Nhân says:

      Hehehe…có thể tôi hiểu nhầm, nếu thế thì sorry bác! hôm quan thấy trên diễn đàn có một số người gọi bà Nhu con Đ này con Đ nọ…thấy ọe cho cái đám người ngậm máu phun người đã khuất

      • Bác tên gọi Nhân thấy rất … Nhân văn!
        Tôi là HTH, đôi khi hay bị … tụt hậu?
        Bà Nhu như mùa xuân rớt lệ… giữa Trần đời (Trần Lệ Xuân).
        Còn bác Cua, “thế sự công minh” giữa “dòng nước lớn” (Giang Công Thế)?

%d bloggers like this: