Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn

Romney và Obama tranh luận.

HM Blog. Mấy lần viết về bầu cứ Mỹ, HM Blog có nhắc đến cách chọn Tổng thống, đôi chỗ không được chính xác. Xin đăng lại một bài trên Voice of America (VOA) của tác giả Jeffrey Young để bạn đọc tiện theo dõi. Cảm ơn VOA. 

Trong khi hàng triệu người dân Mỹ sẽ đi đầu phiếu trong cuộc bầu cử Tổng Thống vào tháng 11 sắp tới, lá phiếu của họ không trực tiếp đưa một trong các ứng cử viên vào Tòa Bạch Ốc. Trong bài viết sau đây về cách bầu cử của người Mỹ, Thông tín viên Jeffrey Young của VOA giải thích rằng quyết định lựa chọn tổng thống trên thực tế, là do một nhóm gọi là “đại cử tri đoàn” thực hiện.

Các công dân Mỹ sẽ đi bỏ phiếu để bầu vị tổng thống kế tiếp vào ngày 6 tháng 11 sắp tới. Tuy nhiên, cuộc bầu cử tổng thống thực sự diễn ra vào ngày 17 tháng 12 và chỉ có 538 người tham gia. Nhóm ít người này được gọi là cử tri đoàn.

Khi Hiến pháp Hoa Kỳ được thành lập vào năm 1787, chưa có một quốc gia Châu Âu nào cho phép công dân trực tiếp bầu vị nguyên thủ quốc gia. Do đó, các tác giả của bản hiến pháp Mỹ đã thiết kế một cơ chế hai bước, theo đó người dân được đi đầu phiếu nhưng những lá phiếu của họ sẽ được chuyển tới một nhóm nhỏ – được gọi là Đại cử tri đoàn. Nhóm này sẽ hội họp tại từng tiểu bang độ 1 tháng sau cuộc đầu phiếu phổ thông để chọn Tổng thống nước Mỹ.

Giáo sư Curtis Gans thuộc Đại học American giải thích.

“Về mặt số lượng, số phiếu đại cử tri tương đương với con số đại biểu Quốc hội ở mỗi bang, tức là 2 cho Thượng viện, và số dân biểu ở bang đó. Họ được bầu theo nguyên tắc người thắng chiếm tất cả các phiếu đại cử tri đoàn của bang liên hệ.”

Trường hợp ngoại lệ là hai bang Nebraska và Maine, vốn chỉ định đại cử tri theo tỷ lệ tương ứng với số phiếu phổ thông tại mỗi đơn vị bầu cử Quốc hội. Ngoài ra còn có thêm ba phiếu đại cử tri đại diện cho các vùng lãnh thổ không được coi là tiểu bang, như khu vực thủ đô nước Mỹ – District of Columbia, nâng tổng số đại cử tri lên tới 538.

Một đa số đơn giản, tức là trên 270 phiếu, sẽ giúp một ứng cử viên chiếm chiếc ghế Tổng thống. Tuy nhiên, nếu không có ứng cử viên tổng thống nào đạt được điều kiện đó, Hiến pháp Hoa Kỳ giao cho Hạ viện trách nhiệm chọn vị tổng thống kế tiếp – mặc dù tình huống này chưa từng xảy ra trong hơn 200 năm qua.

Trong khi trong hầu hết các cuộc bầu cử tổng thống, đều có một ứng cử viên đoạt được cả đa số phiếu phổ thông lẫn phiếu Đại Cử tri đoàn, một ngoại lệ đã xảy ra vào năm 2000.

Ứng cử viên của Đảng Dân chủ Al Gore đã đoạt được đa số phiếu phổ thông hơn nửa triệu phiếu, và rõ ràng nắm chắc 266 phiếu đại cử tri đoàn. Tuy nhiên đối thủ của ông, là ứng cử viên George W. Bush của đảng Cộng hòa đã thách thức kết quả này, vì ông Bush dẫn đầu với một số phiếu ít ỏi tại bang Florida.

Ông Gore phát động một cuộc tái kiểm phiếu tại bang này và bị ông Bush thách thức từng bước tới tận Tòa án Tối cao. Hơn một tháng sau cuộc bầu cử, Tối Cao Pháp Viện Mỹ đứng về phía ứng cử viên George W. Bush, và về mặt thực tế đã trao cho ông Bush tất cả 25 phiếu đại cử tri của bang Florida, và như thế đưa ông Bush vào Tòa Bạch Ốc.

Cả hai bên đều duy trì lập trường liên quan tới cơ chế bầu cử Đại cử tri đoàn hiện hữu, khiến Giáo sư Dennis Johnson thuộc Đại học George Mason nhận định ông không mong đợi một thay đổi nào. Giáo sư Johnson nói:

“Tất cả các bên đều giám sát chiến lược này, họ theo dõi trên bản đồ và nói rằng” Đối với chúng tôi thì cứ nên giữ nguyên như cũ, thắng thì được tất!. ”

Giáo sư Johnson nói việc Đảng Dân chủ ngự trị tại các thành phố trên khắp nước có nghĩa là các thành viên của đảng Cộng hòa – vốn mạnh hơn tại khu vực nông thôn ít dân cư – không muốn hỗ trợ bất cứ thay đổi nào để đổi cơ chế bầu cử sang đầu phiếu trực tiếp.

Bản đồ này cho thấy các tiểu bang có xu hướng bầu như thế nào, dựa trên dữ liệu khảo sát mới nhất. Bầu cử tổng thống Mỹ sẽ diễn ra ngày 6/11/2012.

Xanh – Dân chủ. Đỏ: Cộng hòa

20 Responses to Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn

  1. Xôi Thịt says:

    Lão TC cho cái poll để bà con dự lần này ông Ô hay ông Rô thắng. Thử xem dân hang Cua có sáng suốt như vụ TW6 hay không.

  2. mai says:

    Ông nào lên thì mình cũng cày kiếm cơm cả. Chả ông nào cho không mình 1 xu, hu hu.
    Đứng cửa giữa như dân Mỹ gốc Việt mới vui, ông nào cũng tới gõ cửa xin phiếu, hứa hẹn đủ điều. (Nhưng lên ngôi rồi là quên mất hết!)
    Ông nào xin phiếu tui cũng nói : Bản thân tui không cần chi hết, ông nào có cách làm cho dân nước tui hết khổ thì tui bầu, đồng thời kêu gọi bà con, bạn bè tui bầu cho ổng. (Thực ra là yêu cầu cho mình, vì bà con tui ở VN hết khổ thì tui tiết kiệm được một mớ tiền “viện trơ không hoàn lại” mỗi năm!)

  3. Vân Nam says:

    Thấy các bác hết nhìn ngắm lại sờ soạng “con voi” bàu cử, mình cảm thấy có phần yên ủi. Thế ra đâu chỉ có mình ên, thậm chí tay nhà báo cuả một cơ quan truyền thông nổi tiếng cũng còn loạng choạng!
    Trước hết, thử xem anh ta phán bảo điều gì? Khi cả quyết rằng “nếu không có nguòi nào đủ điều kiện (chiếm đa số tuơng đối) thì HP HK giao cho Hạ Viện trách nhiệm bầu TT kế tiếp, MẶC DẦU TÌNH HUỐNG NÀY CHƯA TỪNG XẢ RA TRONG “HƠN” 200 NĂM QUA”.(em xin nhấn bằng cách viết chữ to). Nếu nội dung câu viết ở phần đầu hoàn toàn đúng, thì phần sau lại…lầm! Căn cứ vào chữ hơn này mà mình có dịp “bẻ” hắn.Hihihi!!!
    Thực ra trường hợp phải đưa sang Hạ Viện bầu đã từng xảy ra hai lần, năm 1800 và 1824. Chúng ta hãy “quan sát” hai tình huống này xem sao.
    1) Năm 1800: Đảng Democratic-Repubican đề cử Jefferson cho chức vụ TT, Aaron Burr cho chức phó TT. Cuộc bầu cử rơi vào tình trạng, cả hai đều đủ đa số phiếu nhưng kết cục lại bất phân thắng bại:73-73. Xin nhớ rằng, cho dến thời điểm đó, “original system” Article I I, section 1 không đòi hỏi phân biệt lá phiếu nào dành cho TT, lá nào bàu PTT, mà hễ cứ ai nhận được nhiều nhất thì là TT, người về hạng hai là PTT, vì thế sự việc phải đưa sang Hạ Viện để bầu. Dù lại rơi vào tình trạng 35-35, cả hai không ai có đa số , nhưng may mắn Alexander Hamilton,Thủ lãnh đảng Federalist, cuối cùng vì không ưa tính cách cá nhân cuả cuả Burr, dồn phiếu quyết định cho Thomas Jefferson nên ông này thành TT.
    Sau vụ trục trặc này, quốc hội đề nghị sửa đổi và năm 1804, ngày 15 tháng 6, tu chính án số 12 đã định rõ mỗi Đại cử tri, có hai lá phiếu riêng biệt, một bầu cho TT, một bầu cho PTT.
    2) Năm 1824: một tình trạng khác xảy ra, lần này không phải vì “ties” mà vì cả 4 ông ứng cử viên có nhiều phiếu nhất không ai đủ túc số đa số.
    John Quincy Adams 84 phiếu
    Andrew Jackson 99 phiếu
    William H. Crawford 41 phiếu
    Henry Clay 37
    Dù Andrew Jackson chiếm được số phiếu Đại Cử Tri cao nhất(99) lại có số phiếu phổ thông cũng cao nhất( 151,271 tức 41.3%) nhưng vẫn chưa đạt đa số đòi hỏi là 131 phiếu, nên phải đưa sang Hạ Viện để “giải quyết”. Cuối cùng tại đây John Quincy Adams được bầu.
    (nếu có thì giờ, mình sẽ nói về khía cạnh khác, như tại sao có kiểu bàu “gián tiếp” Electoral College, tại sao cần “winner-takes-all”.v.v..)

  4. lang tu says:

    “…Do đó, các tác giả của bản hiến pháp Mỹ đã thiết kế một cơ chế hai bước, theo đó người dân được đi đầu phiếu nhưng những lá phiếu của họ sẽ được chuyển tới một nhóm nhỏ – được gọi là Đại cử tri đoàn…”

    Chẳng biết tác giả Jeffrey Young viết sai hay thợ dịch của VOA làm việc liều mạng.

    Hiến Pháp Mỹ từ xưa tới nay không hề quy định (hay cho phép) người dân bầu Tổng Thống – bất kể trực tiếp hay gián tiếp. Ngày nay, người dân Mỹ đi bẩu Tổng Thống (một cách gián tiếp) là do các tiểu bang quy định. Đó là cách để các tiểu bang chọn ra các đại cử tri đoàn cho tiểu bang của mình, và mỗi tiểu bang có thể có mỗi quy định khác nhau. Thậm chí, các tiểu bang có thể không cho người dân của họ tham gia bầu Tổng Thống nữa (dù chỉ gián tiếp), và đó là quyền của họ, chẳng liên quan gì đến Hiến Pháp cả.

    Câu hỏi về cách thức bầu cử Tổng Thống thực chất trở thành câu hỏi về cách thức chọn đại cử tri đoàn (những người trực tiếp bỏ phiếu chọn Tổng Thống).

    Xem ra nhiều người (kể cả Mỹ) còn bỡ ngỡ về chuyện bầu bán này, vậy bác nào rảnh rỗi làm 1 bài giúp giang hồ đồng đạo. Bần đạo hơi … lười.

  5. […] Ông Obama giành lại lợi thế trước tranh luận lần hai (TTXVN). – Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn (Hiệu Minh). – Người Hàn Quốc muốn Obama tái đắc cử […]

  6. […] Libya (DT). – Ông Obama giành lại lợi thế trước tranh luận lần hai (TTXVN).  – Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn (Hiệu Minh).   – Người Hàn Quốc muốn Obama tái đắc cử (VNE). – Bầu cử […]

  7. […] Ông Obama giành lại lợi thế trước tranh luận lần hai (TTXVN).  – Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn (Hiệu Minh).   – Người Hàn Quốc muốn Obama tái đắc cử […]

  8. […] Ông Obama giành lại lợi thế trước tranh luận lần hai (TTXVN).  – Bầu cử Mỹ: Vai trò của Đại Cử Tri Đoàn (Hiệu Minh).   – Người Hàn Quốc muốn Obama tái đắc cử […]

  9. Sông Hàn says:

    Pam: “Hiệu Minh ngùi ngùi công bố kết quả mọi việc nguyên y cũ, nhưng nhân dân thiết tha đợi chờ: Đảng đã cho ta cuộc đời mới tươi sáng đầy ước mơ. Vâng cứ ước mơ thôi, không sao cả!!”
    Trích trong: http://blog.hantimes.com/2012/10/du-luan-va-blogger-sau-cu-tong-ket.html
    Hé hé!!!

  10. Nguoi Viet says:

    Các bác thấy sao về hệ thống bầu cử “winner takes all” của Mỹ.
    Nếu bác nào đó thích ứng cử viên đảng CH mà lại sống ở tiểu bang luôn ủng hộ đảng DC thì coi như phiếu của bác hoàn toàn vô giá trị.

    Và nếu vậy thì đi bỏ phiếu làm chi cho mất công?

    • chinook says:

      Câu hỏi của Bác Nguoi Viet khá lý thú để thấy rõ hơn Bầu cử ở Hoa kỳ.

      Người Mỹ thích rõ ràng, chi tiết ,không thích bị áp đặt nên họ thích bầu cử để bầu “đầy tớ” và những “tu chính” của luật địa phương.

      Cuộc bầu cử năm nay, địa phương tôi ở, thuộc Bang Washington, ngoài Tổng thống, chúng tôi đi bầu Thống Đốc,County Assessor(người phụ trách văn phòng đánh giá nhà cửa để đánh thuế),Giám đốc văn phòng bầu cử (Director of Elections), Port Commissioners( 3 Ủy viên phụ trách Cảng), Giám đốc khu học chánh( School District Director), Thẩm phán Tòa phúc thẩm( Court of Appeals ), ngoài ra còn bầu về việc có cho phép Hôn nhân đồng tình( Gay mariage), Có buộc những người chăm sóc người bịnh, yếu dài ngày phải qua điều tra lý lịch(Background check), Có muốn đóng cửa các cửa hàng bán rượu mạnh của Tiểu Bang…. và còn mấy điều nữa kể ra thì hơi tốn giờ.

      Khi đi bầu, người dân cũng không phải lúc nào cũng bầu cho ứng viên Đảng của mình, vả lại tôi cũng tin là dù ứng viên tôi ủng hộ không đắc cử, lá phiếu của tôi cũng giúp ngưòi đắc cử biết được số người không ủng hộ họ là bao nhiêu để có thể có quyết định, chánh sách phù hợp.

      Một khi được bầu Họ cần phục vụ dân chúng chứ không phải là Đảng của họ mà thôi.

    • Tịt Tuốt says:

      @Người Việt: Các bác thấy sao về hệ thống bầu cử “winner takes all” của Mỹ.
      Nếu bác nào đó thích ứng cử viên đảng CH mà lại sống ở tiểu bang luôn ủng hộ đảng DC thì coi như phiếu của bác hoàn toàn vô giá trị.

      Và nếu vậy thì đi bỏ phiếu làm chi cho mất công?
      ——
      Câu hỏi của bác Người Việt rất hay nhưng không thấy bác nào tới kéo chăn, nên TT mạo muội tếu táo vài lời vậy 😛 .

      Thật ra đã từ lâu có rất nhiều dân Mỹ cũng đã hỏi rằng: Nếu cử tri đoàn quyết định, tại sao cần phải bỏ phiếu?

      Người Mỹ có câu: “if it’s not broke, don’t fix it”(Nếu không bị hư hỏng gì, thì đừng nên sửa đổi). Mặc dù có một vài trục trặc, nhưng phương thức bầu cử “Electoral College vote”(bầu cử theo phương thức Cử Tri Đoàn quyết định)vẫn tồn tại suốt 200 năm nay, từ ngày hiến pháp Mỹ được thành lập, phải có lý do tồn tại của nó. Để làm rõ thêm về phương thức bầu cử này, xin phép được đưa ra hai cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 1888 và 2000 để làm ví dụ cho luận chứng: Nếu cử tri đoàn quyết định, tại sao cần phải bỏ phiếu?

      Cuộc bầu cử Mỹ 1888 – Phương thức Cử tri đoàn được cho là hợp lý:

      Trong chiến dịch bầu cử 1888, ứng cử viên tổng thống Mỹ là Cleveland hứa sẽ giảm thuế nhập khẩu thương mại, một chính sách kinh tế mang lại rất nhiều lợi ích chỉ cho các tiểu bang miền Nam nước Mỹ. Với chính sách tranh cử này, Cleveland đã chiến thắng phiếu Cử Tri Đoàn và phiếu bầu phổ thông của các tiểu bang miền Nam, Nhưng cũng bởi chính sách này, các phiếu bầu Cử Tri Đoàn ở các tiểu bang khác đã dồn vào tay ứng cử viên Harrison. Trong trường hợp này, bầu theo phiếu Cử Tri Đoàn là hợp lý vì đây là một thiết chế nhằm “bảo vệ” đất nước tránh khỏi việc tổng thống được bình chọn sẽ tiếp tục thiên vị một phần của đất nước, nơi đã dồn phiếu cho ông.

      Có thể diễn giãi điều này một cách đơn giản là nếu không bầu cử theo phương thức Cử Tri Đoàn mà là theo phiếu bầu trực tiếp thì ứng cử viên tổng thống nào nắm được những tiểu bang đông dân nhất như California, Texas, Floria…thì sẽ nắm chắc phần thắng trong tay. Việc bầu cử của các tiểu bang ít dân là vô nghĩa. Thắng cử rồi thì tổng thống sẽ thiên vị các tiểu bang đông dân đó như một sự trả ơn và thủ lợi cho lần bầu cử vào nhiệm kỳ kế tiếp.

      Bầu cử năm 2000 – Phương thức Cử Tri Đoàn có thể hiện sự bất hợp lý không????

      Khác với cuộc bầu cử năm 1988, trong cuộc bầu cử năm 2000, Al Gore và George W. Bush, cả hai không hứa hẹn bất cứ điều gì không công bằng lợi ích cho bất kỳ khu vực hoặc một nhóm người nào.

      Những gì đã xảy ra trong cuộc bầu cử 2000 là món quà may mắn toán học thuần túy. Al Gore người chiếm nhiều phiếu bầu phổ thông, nhưng George W. Bush đã đã thắng trong cuộc chạy đua vào nhà trắng nhờ số phiếu Cử Tri Đoàn ít ỏi của bang Florida. (Dư luận cũng đã cho là có sự gian lận trong bầu cử ở Florida). Các cuộc thăm dò dư luận trong thời gian đó đã cho thấy 75% người Mỹ ủng hộ bãi bỏ phương thức bầu cử theo phiếu Cử Tri Đoàn. (nguồn đây http://usgovinfo.about.com/library/weekly/aa110900a.htm )

      Tuy nhiên nhận xét về kết quả bầu cử 2000, ông JesseGordon đã đưa ra một luận chứng rất thú vị: mặc dù tôi muốn Gore giành được chiến thắng, nhưng phương thức bầu theo cử tri đoàn đã ứng dụng hợp lý vào năm 2000. Và nó hợp lý trong năm 2000 hầu như cùng một lý do nó đã được cho là hợp lý vào năm 1888 – đó là việc hạn chế ảnh hưởng của một khu vực trong việc bầu cử tổng thống.

      Cuộc bầu cử năm 2000, Al Gore và George W. Bush có số phiếu bầu phổ thông chênh lệch suýt soát nhau . Nước Mỹ phải làm sao trong trường hợp hòa về đầu phiếu phổ thông? Vâng, Hiến pháp đã rất rõ ràng trong việc thiết lập phương thức bầu Cử Trị Đoàn để người chiến thắng là người chiến thắng nhiều tiểu bang hơn, ngay cả khi các bang này không có đông dân số. Đó là Bush – ông đã giành được 30 tiểu bang và Gore chỉ thắng 20. Gore 20 bang có dân số hơn 30 tiểu bang của Tổng thống Bush – tức là, Tổng thống Bush giành được rất nhiều của các tiểu bang nhỏ trong khi Gore giành ít bang lớn hơn.

      Lập luận này có vẻ dường như không công bằng. Nhưng đó là cách Hiến pháp Mỹ đã được thiết lập, và nó dự định phải có chính xác kết quả. Cuộc bầu cử năm 2000 là không có “món quà may mắn toán học” – một lý do chính cho việc thiết lập các cử tri đoàn là để cung cấp cho các bang nhỏ nhiều quyền lực hơn. Vì vậy, Tổng thống Bush đã giành đươc phiếu vào Nhà Trắng vì Hiến pháp nói rằng các bang nhỏ nên được nhiều quyền lực hơn trong cuộc bầu cử tổng thống – và Tổng thống Bush đã giành được các tiểu bang nhỏ hơn Al Gore.

      • Nguoi Viet says:

        Cám ơn hai bác Chinook và Tịt Tuốt đã trả lời chi tiết và rất thuyết phục.

        Tuy nhiên tôi vẫn nghĩ sẽ có nhiều người Mỹ không muốn đi bầu TT do cho rằng lá phiếu của họ không có tác dụng làm thay đổi kết quả tại tiểu bang.

        Thử ktra thì thấy quả thật tỷ lệ đi bầu ở Mỹ khá thấp so với các nước DC khác, chỉ trên dưới 60%.
        http://en.wikipedia.org/wiki/Voter_turnout

        • chinook says:

          Bác Nguoi Viet.

          Không biết lý do nào khiến tỷ lệ người Mỹ đi bầu không cao, nhưng tôi không chắc lắm khi cho là vì họ không dược bầu trực tiếp.

          Trong các cuộc bầu cử không có bầu Tổng thống (Off year elections), tỷ lệ đi bầu cũng không cao hơn .

    • PVNhân says:

      Bác Nguoi Viet nói một phần đúng. Số đông người Mỹ không đi bầu vì cho rằng, ai làm TT thì nước Mỹ đều tốt cả. Hơn nữa, hành pháp còn lệ thuộc rất nhiều ở quốc hội đại diện cho dân. Chính người dân Mỹ sẽ quyết định số phận của đất nước họ. Tuy nhiên, bầu cử không phải chỉ bầu TT mà còn bầu thêm dân biểu liên bang, 1/3 thượng viện và vài chức vụ khác trong tiểu bang hoặc ngay trong thành phố. Vậy nên khi bầu (bầu bằng computer), nếu chọn TT đảng CH, dân Mỹ thường chọn dân biểu nghị sĩ DC để thăng bằng quyền lực tránh sự độc tài của hành pháp.

  11. vvulai says:

    Nước mình mà bầu cử kiểu này thì ông TỔNG toi trước, ông CHỦ toi nhì! Vì các ổng làm gì có cử tri…Bự.

    • vvulai says:

      Oh, sorry! Our water have to say “Comrade” T or C…and…đi đến quyết định không thi hành kỷ luật đối với tập thể Bộ chính trị và một đồng chí trong Bộ chính trị. Bundle hands.com…rade!

  12. vhlinhdesign says:

    Theo dõi cái này sướng hơn xếp ghế cuối ngày ạ.

%d bloggers like this: