Lan man về trường Công, Tư, Chuyên và Quốc tế

Trên VNE có thăm dò “Nếu đủ điều kiện, bạn muốn cho con học trường nào?” được hơn 100.000 người tham gia, trong đó trường quốc tế đang là lựa chọn số 1 (48%) trong khi trường công (23%) và chuyên (22%) có tỷ lệ ngang ngửa.

Nếu thăm dò này thực hiện tại Mỹ thì kết quả sẽ là trường tư sẽ dẫn đầu vì Mỹ không có trường chuyên kiểu VN được đầu tư, ưu tiên mọi nhẽ. Và khó có quốc gia nào lại đầu tư trường quốc tế vào Hoa Kỳ, chết từ vòng gửi xe.

Người Việt hướng ngoại là đương nhiên vì quan lớn, nhà giầu toàn gửi con du học. Kêu gọi “người Việt yêu hàng Việt” hơi bị khó do không có tấm gương nào để soi. Thăm dò trên phản ánh trung thực bức tranh nền giáo dục xứ ta.

Trong 4 loại hình trường trên, trường Quốc tế sẽ phát triển, có thực chất, có khi chỉ là tên gọi… nhưng là xu hướng của nước nghèo, sinh ra cho nước giầu đến mở trường. Trường Tư èo uột dù có nhiều tên tuổi nhưng tâm lý dân ta “ăn chắc mặc bền”, chọn nhà nước là đương nhiên do được ưu tiên.

Như vậy chỉ còn Chuyên và Công do nhà nước đẻ ra và nuôi nấng. Chuyên được ưu tiên tuyệt đối và Công như đứa con rơi. Đó chính là sự bất bình đẳng trong giáo dục… nhà nước. Chuyên dành cho nhà giầu, Công dành cho nhà nghèo và vừa vừa. Học phí có chênh lệch chút thì không thể so với học phí Công (miễn phí) – Tư (giá trên trời) bên Mỹ.

Giải pháp tốt nhất là xóa trường Chuyên, chuyển đổi (mua bán) thành trường Tư. Ai có tiền, con học giỏi thì vào trường Tư. Không đủ kinh phí thì cứ trường Công mà chơi, có ngày lên Bộ trưởng, thiếu gì VIP toàn học trường Công. Blog đã bàn chán chê từ năm 2013, giờ chỉ nhắc lại.

Lê Quang Tiến Kể chuyện thi gà

Nhớ chuyện anh Lê Quang Tiến (FPT?) kể vui trên VNE năm 2013 về chuyện đi thi gà chọi quốc tế năm 1975. Nước ta có 8 học sinh (số lượng tối đa cho một đoàn) giành được một huy chương Bạc, 3 huy chương Đồng và đứng thứ 10. Mỹ cũng tham gia lần thứ hai, có 8 học sinh giành được 3 huy chương Vàng, một huy chương Bạc, 3 huy chương Đồng và chỉ đứng sau Hungary và Đông Đức.

Thầy Phan Đức Chính, Trưởng đoàn Việt Nam hồi đó, bật mý cách Mỹ chọn và dạy học sinh đi thi thế nào?

Mỹ làm thế này: Họ thông báo là thế giới tổ chức International Math Olympics. Mỹ cử đoàn đi, chọn các em dưới 19 tuổi, chưa học đại học. Nếu số lượng đăng ký trên 8 thì tổ chức thi loại, dưới 8 thì ai đăng ký đều được đi. Đoàn tự thu xếp kinh phí (gia đình cho tiền, xin tài trợ của tổ chức, cá nhân). Chính phủ Mỹ không cho tiền, cũng chẳng dạy dỗ gì cả. Mặc dù là trò chơi vớ vẩn nhưng Mỹ luôn đứng trong Top 3.

Việt Nam và các nước XHCN làm thế này: Từ cấp 2 (lớp 5-7) đã phải thi đấu vào lớp chuyên của trường, tỉnh/thành phố. Đến cấp 3 (lớp 8-10) lại thi đấu vào trường chuyên của Bộ Đại học, của tỉnh. Hình thành một loại “gà nòi” chỉ để thi đấu: Chuyên toán của Bộ Đại học có ĐH Tổng hợp, Sư phạm Hà Nội, Sư phạm Vinh. Chuyên toán của các tỉnh như Chu Văn An (Hà Nội), Lam Sơn (Thanh Hóa), Lê Hồng Phong (Nam Định)…

Rồi “bọn gà” này lại qua hàng chục vòng đấu để chọn ra 14 “con” vào đội tuyển toán quốc gia. Từ đó, sau 90 ngày khổ luyện qua 45 bài kiểm tra lấy ra 8 “con gà” để đi thi. Tiền tuy không nhiều nhưng do ngân sách Nhà nước chi trả cả.

Mặc dù thuần túy chuyên môn đi chọi nhưng ngay từ năm 1975 đã có vô số yếu tố phi chuyên môn len vào quá trình lựa chọn như: Đủ thành phần nam, nữ; Cân đối số lượng giữa các trung tâm “gà” (hồi đó là ĐH Tổng hợp và ĐH Sư phạm); Thêm cả yếu tố đạo đức, lý lịch, thành phần giai cấp…

Tôi từng tham gia đào tạo gà chọi IT đi thi thế giới những năm 1990 nên công nhận anh Tiến nói đúng CMNR. Trường Chuyên mang tiếng nuôi gà chọi là vì thế.

Chuyên biệt để làm gì – Kỷ niệm của tôi

Thời tôi học cấp 3 (1967-1970) cũng có lớp chuyên Toán (vì hồi đó bác Bửu thích Toán?), gọi là lớp đặc biệt, có khoảng 20 (++) bạn giỏi nhất tỉnh thời đó, thi vào cực khó.

Các bạn được 13,5kg gạo, tiền ăn 9VNĐ và 5VNĐ tiêu vặt, có phiếu vải 3m, ở trọ không mất tiền do dân cho ở nhờ, có bếp ăn chung với trường, toàn các thầy cô giỏi đứng lớp. Tôi không nhớ hết nhưng được nhà nước chu cấp hoàn toàn, việc của các bạn là giải tính đố. Thời đó bọn lớp bình thường như tôi và bọn đặc biệt như mặt đất và thiên đường, thiên đường được đầu tư gấp 20-30 lần lũ phổ thông với số 0 tròn vo.

Các bạn ý cũng đi thi miền Bắc, hình như có giải khuyến khích (không nhớ rõ), về được khen hết lời. Lúc đi nước ngoài có tới một nửa trong danh sách. Tôi tin sái cổ là trong tương lai các bạn sẽ chiếm giải hết Nobel mang về cho quê hương.

Nửa thế kỷ gặp lại (10-2019) thì lớp đặc biệt ấy và cánh phổ thông có tỷ lệ thành công/thất bại ngang nhau. Về phần chức tước cánh phổ thông có vẻ nhỉnh hơn vì có người trong lớp tôi suýt lên đại tướng CA, cấp tá đông như quân Nguyên… do đi lính nhiều.

Tới giờ tôi chỉ thừa nhận các bạn lớp chuyên ấy giỏi làm tính đố trên giấy. Một người được đầu tư 13,5kg gạo/tháng, 13VNĐ/tháng, so với thằng cu học phổ thông với đầu tư 0 kg gạo, 0 VNĐ, còn phải đóng học phí năm 5VNĐ, mà ra đời không giỏi hơn 20-30 lần thì chuyên biệt để làm gì.

Hãy bán trường Chuyên cho trường Tư để cho nền giáo dục công bằng về … cơ hội.

HM. 01-07-2020

20 Responses to Lan man về trường Công, Tư, Chuyên và Quốc tế

  1. Lâm Viên says:

    Nhớ đâu khoảng năm 2009 mình có cãi nhau với mấy ông anh bạn về trường chuyên lớp chọn. Mình 1 phe 3 ông anh 1 phe. Đại khái mình nói rằng ai cũng đóng thuế như nhau tại sao con anh, được học ở ngôi trường được đầu tư tốt hơn, được học thầy cô giỏi hơn còn con tôi thì không được. Cãi nhau bất phân thắng bại. Sau này 2 đứa con của 2 trong 3 ông anh bạn này vào trường chuyên và giờ nó đi học ở Mỹ cả. Không biết sau này có về giúp gì cho quê hương, đất nước không, nhưng thấy rõ ta lấy ngân sách đầu tư trường chuyên là đầu tư cho Âu, Mỹ…

  2. chinook says:

    Ở Mỹ, hệ thống giáo dục gồm Trường công, trường tư ( bao gồm cả trường Quốc tế International Baccalaureate ), Trường Charter School và trường ở nhà (home school).

    Charter school có thẻ coi là một trường nửa công nửa tư . Công vì ngân sách do chánh phủ trả tiền, tùy số học sinh ,theo tiêu chuẩn chi cho học sinh trường công. Tư vì trường được điều hành bởi ban giám đốc do hội phụ huynh chọn lựa

    Trường ở nhà (Home school) là học sing được cha mẹ dạy tại nhà.

    Chương trình học thì bất kỳ trường nào cũng có những môn chính để học sinh có thể vượt qua những bài khảo sát do chính phủ dưa ra. Nhưng mỗi trường đều có những môn được lựa riêng tùy nhu cầu. Cháu tôi năm qua học lớp 6, trong những môn cháu học có Môn Báo chí (Journalism).

    • Aubergine says:

      Tôi thích trường Công Giáo do các Cha dòng Tên (Jesuit) phụ trách. Tại California có trường Bellarmine chuyên rèn luyện các em vào đại học lớn (Ivy League).

      Ngoài vấn đề kỷ luật, các em được dạy nhiều môn Khoa Học Nhân Văn và English hơn trường công. Một điều tôi rất tâm đắc là các Cha huớng dẫn học sinh làm việc xã hội, cuối tuần giúp người homeless, thỉnh thoảng trường cho các em đi field trip ở Mexico, giúp đỡ nhưng làng mạc nghèo. Con trai bạn tôi tốt nghiệp trường Bellarmine, ngoài kiến thức tổng quát rất ấn tượng, nói năng lễ độ và cư xử lịch thiệp.

      Trường cấp hoc bong cho cac em thuoc gia dinh nghèo.

      Đám chính trị gia và lãnh đạo các doanh nghiệp ở đây rất nhiều người là cựu học sinh trường này (Thống Đốc Brown chẳng hạn).

      • chinook says:

        Tôi cũng thích các trường do các Cha Dòng Tên (Jesuits) điều hành. Ngoài một số truòng Prep, Tu sỹ Jesuits còn điều hành nhiều Đại học như Seatlle University, Georgetown University….

        Con tôi là Alumnus của Seattle Prep. Thành phố tôi ở hiện nay không có trường do Các Cha Jesuits điều hành, cháu chúng tôi theo học tại Bishop Kenny, một truòng tư Công giáo.

  3. TM says:

    Tại miền Nam VN ngày xưa, trường công mới là trường giỏi, trường tư là…phó thường dân.

    Thời đệ nhất Cộng hòa, Vn vừa mới tiếp thu hệ thống giáo dục lại từ Pháp, các trường của Pháp lập ra như Pétrus Ký, Chu văn An, Gia Long, Trưng Vương không đáp ứng được tất cả các học sinh ở tuổi đi học. (Thời Pháp thất học cũng nhiều, số trường cấp 2, cấp 3 không tương xứng với số trẻ em ở tuổi đi học.)

    Học sinh xong tiểu học phải thi tuyển vào trường công, hoàn toàn miễn phí, tỷ lệ đậu vào độ 10%. Số 90% còn lại phải đi học trường tư, cha mẹ phải đóng tiền, nên khi tiền cạn thì sự học cũng…đứt phin. Trường tư tiếp nhận số rớt từ trường công, lại vì lợi nhuận nên nhồi nhét đông, kỷ luật lỏng lẻo, nên thành tích không bằng trường công.

    Một loại trường tư được coi là “xịn” là các trường Pháp, dạy chương trình Pháp, cấp bằng Tú tài Pháp, học phí rất cao, chỉ giành cho các gia đình giàu sang.

    • chinook says:

      Tôi học trường tư Công giáo, theo truyền thống gia dình. Cha tôi học Sư huynh Jourdain ở Kim sơn , Ninh bình.

      Những trường này tương đối có thành tích học tập và ktr luật tương đối tốt.

      Tuy học phí cao so với các trường tư thời đó, nhưng cũng có nhiều chước giảm cho anh em cùng gia đình. hoặc học bổng dành cho những trường hợp dặc biệt.

      Tôi nghĩ lợi nhuận không phải là mục tiêu của hệ thống giáo dục này.

      Trường không cấp bằng, chúng tôi phải thi BEPC (Trung học) và BAC (Tú tài) do Chánh phủ Pháp tổ chức.

    • chinook says:

      Sau khi độc lập được thâu hồi , hệ thống giáo dục của Miền Nam lần lần được Việt hóa . Tuy vấn là chương trình Pháp theo tiêu chuẩn của chính phủ Pháp , nhưng môn Việt ngữ được chú trọng nhiều hơn, nhiều người chúng tôi chọn làm ‘ngôn ngữ thứ II’ chánh. Môn Sử và Địa Việt nam được coi là môn bắt buộc.

      Các Trường La Salle cũng Việt hóa rất nhanh. Chương trình Pháp chỉ còn được giữ tại một số thành phố lớn . Ở tỉnh , các trường dạy chương trình Việt. Học phí tuy hơi cao hơn các trường tư thục khác nhưng phẩm chất thì vượt trội nên vẫn được nhiều người lựa.

      • TM says:

        Ngày xưa giáo hội Công giáo chuyên về giáo dục và y tế. Các trường đạo như Taberd, St. Paul, và nhà thương như St. Paul vẫn nổi tiếng.

        • chinook says:

          Đúng ra, đây là những Dòng (Tu hội) , gồm những người độc thân, tron đời cống hiến cho lý tưởng.

          Họ có tổ chức riêng và hoạt động với ngân sách độc lập với giáo hội ,

          Theo tôi hiểu , giáo hội chỉ hụ trách, điều hành các trường Tiểu học (cấp I)

    • Canada Dry says:

      Thời VNCH …
      Trẻ em đến tuổi đi học đều được đi học …khoản ba bốn tuổi thì vào học vỡ lòng ở trường làng …đến năm sáu tuổi vào bậc tiểu học cấp quận quản lý …tất cả đều miễn phí do bộ giáo dục quản lý thực hiện …
      Tuy vậy vẫn có một số trường tư nhân , phần nhiều do các cơ sở tôn giáo , hội dục anh công giáo và phật giáo thực hiện …Học phí rất rẻ , lại còn có thể cung cấp thêm bánh mì hoặc sữa nhất là ở các cơ sỡ công giáo để tranh thủ …phần hồn giáo dân …

      Hết bậc tiểu học tất cả phải trải qua một kỳ thi vào các thường trung học công lập , các trường TH này khá ít so với nhu cầu của học sinh nên tỷ lệ đậu vào rất thấp …Do đó mới nảy ra một trường tư gọi là trường tiểu học chuyên dạy gà chọi để thi vào lớp đệ thất , tức lớp 6 sau này ,
      vào học các trường TH nổi tiếng như Pétrus Ký, Chu văn An, Gia Long, Trưng Vương …Các học sinh này chấp nhận học double thêm một năm để được học ở các trường TH nói trên vì miễn phí , vì lớp học rộng rải sĩ số ít hơn 60 em , vì trình độ đồng đều …nhất là vì danh tiếng của nó … Lớp tôi học khi đó có hơn 60% học tiếp liên …

      Tuy nhiên lựa chọn này , học chậm một năm , đã là quả đắng cho không ít nam sinh , một số em vào năm 1973 đã đậu tú tài nhưng buộc phải từ bỏ bút nghiên vào trường sĩ Quan TĐ vì lệnh tổng động viên giảm đi một tuổi miễn địch học vấn sau cuộc tấn công vượt sông BH , múa hè đỏ lữa vào năm 1972 …

      Tuy vậy vẫn có nhưng người quyết không đầu hàng số phận …môt số bạn sinh năm 52 , 53 ,54 …đã vượt qua cam go bằng phương án HỌC NHẢY …các bạn này khi biết không thể nào học đúng như kế hoạch đã chọn học nhảy , các bạn ấy ngay từ năm lớp 9 đã nhảy ra ngoài học lớp cao hơn ở các trường tư thục để có học bạ liên tiếp ba năm lóp 9 , 10 ,11 đề được thi tú tài và có một số thành công …sau năm 75 tiếp tục học đại học …

      Sau năm 75 , là nền giáo dục CM , tất cả các cơ sỡ giáo dục công tư đều chịu sự quản lý của sở GD …các tư thục , trường đạo công giáo , trường bồ đề phật giáo đều được vận động hiến tặng vì sự nghiệp CM …
      Học sinh được học miễn phí , SÁCH GIÁO KHOA MỖI EM MỘT BỘ , do nhà xuất bản GP đặt in từ TQ bìa cứng , ruột giấy dày trắng tinh …sv ĐH thậm chí còn được phát lương , gạo , nhu yếu phẩm …

      Sau vài năm , đa số các cơ sỡ vật chất xuống cấp , hầu như toàn bộ việc học đều được tính phí dưới một cái tên khác …và ta luôn luôn đúng …

      • chinook says:

        Hình như Hội Dục Anh , góc Cống Quỳnh- Nguyễn Trãi là một cô nhi viện của một tổ chức dân sự, không tôn giáo.

        • Canada Dry says:

          Vâng , đúng như bác Chinook nhận xét Hội dục Anh là một cô nhi viện nhưng hình thức hoạt động giống như một cơ sở của Công giáo bởi nhưng người sáng lập là những trí thức thời đó chịu ảnh hưởng của văn hoá Pháp …Theo tôi biết ở SG còn có một chi nhánh của HDA toạ lạc ở đầu đường Vĩnh Viễn gần chợ Nguyễn tri Phương Q10 cơ sở rất tốt ,,,sau 75 cô nhi viện này giải tán , nơi này biến thành trường mẫu giáo hiện nay vẫn còn …

          Cô nhi viện Diệu Quang cũng là hình thức này , hoạt động theo ảnh hưởng của Phật giáo …

          https://petruskyaus.net/vien-duc-anh-o-sai-gon-thanh-binh/

  4. TranVan says:

    Từ bé tí cho đến khi tốt nghiệp tôi chuyên môn theo học tại trường công. Đỡ tốn tiền.

    Tại Vn hay tại Pháp đều đã như thế. Trường tư bị đóng tiền là tôi …..tránh xa.

    Trong lúc đi làm tôi mới theo học những khóa đào tạo phải trả tiền. Hãng trả. Có khi “lớp học” chỉ có một mình tôi.

    • Hg says:

      Tôi tu nho dên lon chua bao gio tôn môt xu tiên hoc o VN cung nhu o Phap. Cac con tôi cung toàn hoc truong công, cha me khoi tôn tiên . Chi TM “tỷ lệ đậu vào độ 10%. Số 90% còn lại phải đi học trường tư”, tôi không nghi hoc sinh truong công truoc 75 it vây, hinh nhu hoc sinh truong tu it hon truong công chu

      • TM says:

        hg nói ds9u1ng. Có lẽ tôi chỉ nghĩ đến trường tôi, thuộc loại top và rất khó vào, thì tỷ lệ đậu vào 10% là có thể tin được.

        Theo wiki:

        “Hệ thống giáo dục Việt Nam Cộng hòa thực hiện phổ cập tiểu học, mọi trẻ em đến 6 tuổi đều có quyền đăng ký đi học tại trường công. Tuy nhiên từ cấp 2 trở đi thì không được phổ cập. Học sinh tới lớp 5 (lớp cuối cùng của cấp tiểu học) sẽ phải trải qua một loạt các kỳ thi được đề ra với tỷ lệ đánh trượt cao ở mọi giai đoạn:

        “Học hết tiểu học phải trải qua kỳ thi vào trung học đệ Nhất cấp. Kỳ thi có tính chọn lọc khá cao, tỷ lệ đậu vào trường công khoảng 62%[9]. Số 38% bị trượt phải vào trường tư và tự trang trải học phí, không được miễn phí như trường công.”

        Note số [9] là trích từ trang 28 của Nguyễn Thanh Liêm.

        https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a

      • chinook says:

        Thời VNCH còn hệ thống các trường bán công.

        Không biết chính xácm nhưng tôi có cảm tưởng số học sinh trung học cũng ngang ngửa với số học sinh của trường công và bán công gộp lại.

      • Canada Dry says:

        Đúng như chị TM đã nói , thập niên 60 ở SG chỉ có khoản 10 trường TH công lập do đó học sinh đa số học trường tư …

        Đến năm 69 mới có các trường TH theo mô hình trường cộng đồng của Mỹ , xây dựng trên các khu đất nhà bị cháy vào tết MT như trường Nguyễn an Ninh , Sương Nguyệt Ánh ở Q10 , gần chung cư Ngô gia Tự … Tiếp theo là năm 70 là sự ra đời của các trường cấp quận ngoại thành …Tỷ lệ trường tư và công dần được rút ngắn …Chắc chừng 50_50 …

  5. huu quan says:

    cứ tem rùi tính típ

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: